Ο τυφλοσύρτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911), 1912
Ένα μαθητικό επεισόδιο σε ελληνικό σχολείο περασμένων δεκαετιών γίνεται αφορμή για μια βαθιά ματιά στην παιδική ψυχή, την εξουσία και την πονηριά της επιβίωσης. Η αφήγηση κινείται με νοσταλγία και λεπτό χιούμορ, κοιτάζοντας ένα σχολικό επεισόδιο μέσα από τη μνήμη και την ευάλωτη παιδική ματιά.
Ατμόσφαιρα: νοσταλγία, θαυμασμός και τρυφερότητα. Μιλά για τη μνήμη, την ελευθερία και τον χρόνο.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου αρέσει αν σε ενδιαφέρουν τα παλιά ελληνικά σχολεία, η παιδική πονηριά και ο τρόπος που η εξουσία φαίνεται στην καθημερινότητα. Η καθαρεύουσα και το αρχαΐζον ύφος θέλουν λίγη υπομονή, ειδικά στην απαγγελία του μαθητή.
Γιατί να το διαβάσεις
Ένα μικρό σχολικό περιστατικό γίνεται αφορμή να δεις πώς ένα παιδί διαχειρίζεται τον φόβο και τους κανόνες. Διάβασέ το για τη ζωντανή γλώσσα και τη ματιά του Παπαδιαμάντη στην παιδική ψυχή.
Σελίδες από το βιβλίο
Το αγχωμένο βλέμμα ενός μαθητή που δεν διάβασε.
Μετά τους γραμματικούς κανόνας εφαίνετο επί της μαυροβαφούς, και ξασπρισμένης από τα σβυσίματα της κιμωλίας και από την πολυκαιρίαν, σανίδος, οριζόντιος γραμμή, και κάτω ταύτης μακροτέρα παράγραφος έλεγεν: "¨Αρτι μεν επεπαύμην... τοις πλείστοις μεν ουν έδοξε παιδεία μεν και πόνου πολλού και χρόνου μακρού και δαπάνης ου σμικράς...". Και ο μαθητής, σταθείς εις ευλαβή απόστασιν από της διδασκαλικής έδρας και τραπέζης, με το εν όμμα προσβλέπων περιδεής τον διδάσκαλον, με το άλλο κοιτάζων ευγνωμόνως τον μαυροπίνακα, ήρχιζε ν’ απαγγέλλη: "Άρτι μεν επεπ... επεπαύ... επεπαύμην... Άρτι μεν επεπαύ... μην εις τα διδασκαλεία φοιτών... Η κωμωδία και η σκληρότητα της σωματικής τιμωρίας σ’ ένα σχολείο του χωριού.
Ο διδάσκαλος τότε, εν παραφορά οργής, και χωρίς να ελπίζη ευνοϊκόν αποτέλεσμα, εφώναξε, λέγων, ότι οι μαθηταί ώφειλον να καταγγείλωσι τον αυτουργόν του δόλου, άλλως θα ήσαν όλοι κακοήθεις, όλοι αχρείοι και ανάγωγοι. Και επειδή δεν επείθοντο, ήρχισε να κλίνη το γνωστόν ρήμα καθ’ όλους τους χρόνους και τας εγκλίσεις, τα πρόσωπα και τους αριθμούς, επί των βραχιόνων, των ώμων και των ράχεων όλων συλλήβδην των μαθητών. Επί τινα λεπτά της ώρας αντήχει ο κρότος της λεπτής και οζώδους βέργας, αναμίξ με πεπνιγμένους γέλωτας και οιμωγάς. Η δύσκολη τέχνη να κρύβεις τον θυμό σου μπροστά στα παιδιά.
Την ημέραν εκείνην ο διδάσκαλος εφαίνετο δύσθυμος, και μετά δυσκολίας συνέχων πάλαι υποβρέμουσαν οργήν. Ουχ ήττον, ευθύς δεν παρεφέρθη, αλλ’ αφού απήγγειλε δι’ εκατοστήν φοράν στερεότυπον νουθεσίαν περί της βλάβης της προσγενομένης εις τον μαθητήν εκ της αντιγραφής, ήτις αντί ν’ αναπτύξη την διάνοιαν των νέων, ματαιώνει το έργον της διδασκαλίας, κάμνει τον διδάσκαλον να φαίνεται άξιος οίκτου, ως δυστυχής αεροβάτης, ως ταλαίπωρος υλοτόμος, ως μη απολαμβάνων τους κόπους του γεωργός, και δεικνύει τους μαθητάς ως ψιττακούς, ως κολοιούς με ξένα πτερά, «ως ξηρά ξύλα άκαρπα, εκκοπτόμενα και εις πυρ βαλλόμενα», εξέφερεν απλήν καταδίκην κατά του ενόχου της λαθροχειρίας μαθητού, όπως την προσεχή Κυριακήν αντιγράψη επτάκις την αυτήν εξήγησιν. Είτα εκάλεσε δια κλήρου άλλον προς διόρθωσιν της εξηγήσεως, και πάλιν δια κλήρου εσήκωσεν άλλον και ήρχισε να τον εξετάζη Γραμματικήν. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911) έζησε φτωχικά, δούλεψε ως δημοσιογράφος και ασχολήθηκε με τη μετάφραση, αφήνοντας ένα έργο που αναδεικνύει την ελληνική ύπαιθρο και την ανθρώπινη ψυχή.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Περισσότερα βιβλία — Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Λαμπριάτικος ψάλτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1912
Ένας ιερέας περιμένει ψάλτη τη νύχτα της Λαμπρής σ’ ένα ξωκλήσι πάνω από τη θάλασσα, ενώ ένας γέροντας που έχει χάσει τον δρόμο του παίρνει λάθος κατεύθυνση στο φως του φεγγαριού.
Θέρος-Έρος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1911
Άνοιξη και πείνα, κοπέλες και λύκοι σ’ ένα νησί όπου οι αγροί κοκκινίζουν από παπαρούνες κι ένα κορίτσι διαβάζει τρεις φορές ένα γράμμα.
Στο Χριστό στο Κάστρο
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1892
Ένας παπάς τάζει να λειτουργήσει τα Χριστούγεννα σ’ έναν έρημο ναό πάνω σ’ έναν βράχο. Για να κρατήσει το τάμα του, πρέπει να διασχίσει με το καΐκι του το πέλαγος μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Ο τυφλοσύρτης»;
- Μπορεί να σου αρέσει αν σε ενδιαφέρουν τα παλιά ελληνικά σχολεία, η παιδική πονηριά και ο τρόπος που η εξουσία φαίνεται στην καθημερινότητα. Η καθαρεύουσα και το αρχαΐζον ύφος θέλουν λίγη υπομονή, ειδικά στην απαγγελία του μαθητή.
- Πώς είναι το «Ο τυφλοσύρτης»;
- Η αφήγηση κινείται με νοσταλγία και λεπτό χιούμορ, κοιτάζοντας ένα σχολικό επεισόδιο μέσα από τη μνήμη και την ευάλωτη παιδική ματιά. Ατμόσφαιρα: νοσταλγία, θαυμασμός και τρυφερότητα. Μιλά για τη μνήμη, την ελευθερία και τον χρόνο.
- Τι να διαβάσω μετά το «Ο τυφλοσύρτης»;
- Αν σου άρεσε το «Ο τυφλοσύρτης», δοκίμασε «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» (Γεώργιος Βιζυηνός), «Φυλλάδες του Γεροδήμου» (Αργύρης Εφταλιώτης) και «Ποιήματα» (Ιωάννης Πολέμης).
Μια γεύση από τη ροή
Είναι δέκα χρονών με το βραβείο στα χέρια· μια κοπέλα απέναντι κλαίει, κι εκείνος μόνο τώρα καταλαβαίνει γιατί.
Θυμούμαι τη λαχταριστήν ημέρα μας· τους τοίχους γεμάτους χάρτες, ζωγραφιές, και γνωμικά και στίχους. Και δάφνες και μυρτιές παντού ριγμένες άνω κάτου, το λόγο του δασκάλου μας με τα ελληνικά του, και των μητέρων τις ματιές και των παιδιών την έννοια και το Δεσπότη σοβαρό με τ’ άσπρα του τα γένια με το βραβείο το χρυσό να με βραβεύει εμένα, και να το παίρνω τρέμοντας με μάγουλ’ αναμμένα. Τότε —μου φαίνετ’ η στιγμή αυτή πως είναι τώρα— εκέρωσε η μονάκριβη μικρούλα η ασπροφόρα, κι εξέφυγε απ’ τα μάτια της ένα μεγάλο δάκρυ. Από το πλάι μου γοργά τραβήχθη σε μιαν άκρη, και κρύβοντας στα χέρια της σφιχτά το πρόσωπό της πικρόκλαιγε κι επνίγονταν στη ζήλια η αθωότης.
Συλλογές · Κωστής Παλαμάς
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή