Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911), 1892
Ένας γερο-άρχοντας έχει το δικό του εκκλησάκι, έναν γάμο που έχει χαλάσει και μια κόρη που έχασε. Την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου περιμένει τους προσκυνητές — και τη μόνη επανένωση στην οποία μπορεί ακόμη να ελπίζει. Η μνήμη και η πίστη δίνουν στον Παπαδιαμάντη λυρική φωνή, με ήρεμο ρυθμό, οικογενειακή πίκρα και μικρές δόσεις χιούμορ και θαυμασμού.
Ατμόσφαιρα: θαυμασμός. Μιλά για τη μνήμη, την πίστη και την οικογένεια.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες για την οικογένεια, τη θρησκευτική ζωή και τις παλιές συνήθειες των νησιών. Η γλώσσα είναι παλαιότερη, με καθαρεύουσα και ασυνήθιστη ορθογραφία, οπότε ίσως χρειαστεί να κοντοστέκεσαι σε κάποιες φράσεις.
Γιατί να το διαβάσεις
Με φόντο την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, η ιστορία κοιτάζει την απώλεια και τη ρήξη μέσα από τη λαϊκή πίστη και την προσμονή μιας συνάντησης.
Σελίδες από το βιβλίο
Πριν από δεκαπέντε χρόνια στεκόταν στο ίδιο κατώφλι, με κόκκινο φέσι κι έναν έρωτα που μπορούσε να σώσει — και δεν το έκανε.
Ὤ! ἄλλοτε, πρὸ δεκαπέντε ἐτῶν, πρὶν γεννηθῇ ἀκόμη ἡ Κούμπω ― ναί, ἡ Παναγία εἶχε δωρήσει τὸ ἁβρὸν ἐκεῖνο ἄνθος εἰς τὸν Φραγκούλην καὶ τὴν Σινιώραν, καὶ ἡ Παναγία πάλιν τὸ εἶχε δρέψει καὶ τὸ εἶχεν ἀναλάβει πλησίον της, πρὶν μολυνθῇ ἐκ τῆς ἐπαφῆς τῶν ματαίων τοῦ κόσμου… Τὸν καιρὸν ἐκεῖνον εἶχε συμβῆ ὁ πρῶτος χωρισμός, τὸ πρῶτον πεῖσμα, τὸ πρῶτον κάκιωμα μεταξὺ τῶν συζύγων. Καὶ ὁ Φραγκούλης, θυμώδης, ὀξύχολος, δριμύς, εἶχεν ἀναβῆ, ὅπως τώρα, ἀπὸ τὴν πολίχνην τὴν κατοικημένην εἰς τὸ παλαιὸν χωρίον τὸ ἔρημον, τοῦ ὁποίου ἐσώζοντο τότε ἀκόμη ὀλίγισται οἰκίαι, καὶ δὲν ἦτο ἐρείπιον ὅλον, ὅπως σήμερον. Καὶ καθὼς τώρα, εἶχεν ἔλθει δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ἑορτῆς εἰς τὸ παρεκκλήσιον τῆς Πρέκλας, ἐκάθητο δὲ εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ ναΐσκου κ᾿ ἐκάπνιζε τὸ μακρὸν τσιμπούκι μὲ τὸ ἠλέκτρινον ἐπιστόμιον. Πλὴν τότε τὸ φέσι του ἦτο κατακόκκινον, καὶ τώρα ἐφόρει μαῦρον σκοῦφον… Οι πιο τρυφεροί άνθρωποι είναι καμιά φορά κι οι πιο οξύθυμοι — κι οι πρώτοι που μετανιώνουν.
Ὁ γερο-Φραγκούλας ἐπίστευε καὶ ἔκλαιεν… Ὤ, ναί, ἦτον ἄνθρωπος ἀσθενής· ἠγάπα καὶ ἡμάρτανε καὶ μετενόει… Ἠγάπα τὴν θρησκείαν, ἠγάπα καὶ τὴν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα του, ἐπόθει ἀκόμη τὸν συζυγικὸν βίον, ἐπόθει καὶ τὸν βίον τὸν μοναχικόν. Τὸν καιρὸν ἐκεῖνον εἶχεν ἀγαπήσει ἐξ ὅλης καρδίας τὴν Σινιωρίτσαν του… καὶ τὴν ἠγάπα ἀκόμη. Ἀλλ᾿ ὅσον τρυφερὸς ἦτο εἰς τὸν ἔρωτα, τόσον εὐεπίφορος εἰς τὸ πεῖσμα, καὶ τόσον γοργὸς εἰς ὀργήν. Ὤ! ἀτέλειαι τῶν ἀνθρώπων. Επτά παιδιά, ένας γάμος από έρωτα — κι εκείνος που, στα γεράματα, δεν ζει πια μαζί της.
Εἶχε χωρίσει ἅπαξ ἤδη, ἀφοῦ ἐγεννήθησαν τὰ τέσσαρα πρῶτα παιδία, δύο υἱοὶ καὶ δύο θυγατέρες· ὁ πρῶτος οὗτος χωρισμὸς διήρκεσεν ἐπί τινας μῆνας. Εἶτα ἐπῆλθε συνδιαλλαγὴ καὶ συμβίωσις πάλιν. Τότε ἐγεννήθησαν ἄλλα δύο τέκνα, υἱὸς καὶ θυγάτριον. Εἶτα ἐπῆλθε δεύτερος χωρισμός, ὑπὲρ τὸ ἔτος διαρκέσας. Μετὰ τὸν χωρισμόν, δευτέρα συνδιαλλαγη. Τότε ἐγεννήθη ὁ τελευταῖος υἱός. Ἀκολούθως ἐπῆλθε μακρὸς χωρισμὸς μεταξὺ τῶν συζύγων. Ὁ τελευταῖος οὗτος χωρισμός, μετὰ πολλὰς ἀγόνους ἀποπείρας συνδιαλλαγῆς, διήρκει ἤδη ἀπὸ τριῶν ἐτῶν καὶ ἡμίσεος. Δὲν ἦτο πλέον φόβος νὰ γεννηθοῦν ἄλλα τέκνα. Ἡ Σινιώρα ἦτον ὑπερτεσσαρακοντοῦτις ἤδη. Περισσότερα αποσπάσματα από το «Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου»
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Ο Παπαδιαμάντης έζησε χρόνια ως παραγιός, δόκιμος μοναχός και δημοσιογράφος του μεροκάματου. Έγραφε σ’ ένα νοικιασμένο δωματιάκι πάνω από ένα ορνιθοπωλείο στον Πειραιά. Το διήγημα δημοσιεύτηκε το 1892. Η γιορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου, κλείνει τη δεκαπενθήμερη νηστεία γύρω από την οποία είναι χτισμένο το διήγημα. Καθώς πολλές οικογένειες επιστρέφουν τότε στα χωριά των νησιών για εκείνη τη βραδιά, η γιορτή λέγεται εδώ και χρόνια «Πάσχα του καλοκαιριού». Οι παλιές ορθογραφίες του κειμένου, όπως το «οὔτε σήμερ’ εἶναι ὑπόθεσις», είναι επιλογή του ίδιου του Παπαδιαμάντη: γράφει στη δημοτική, με στοιχεία της καθαρεύουσας.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Περισσότερα βιβλία — Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Λαμπριάτικος ψάλτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1912
Ένας ιερέας περιμένει ψάλτη τη νύχτα της Λαμπρής σ’ ένα ξωκλήσι πάνω από τη θάλασσα, ενώ ένας γέροντας που έχει χάσει τον δρόμο του παίρνει λάθος κατεύθυνση στο φως του φεγγαριού.
Θέρος-Έρος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1911
Άνοιξη και πείνα, κοπέλες και λύκοι σ’ ένα νησί όπου οι αγροί κοκκινίζουν από παπαρούνες κι ένα κορίτσι διαβάζει τρεις φορές ένα γράμμα.
Στο Χριστό στο Κάστρο
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1892
Ένας παπάς τάζει να λειτουργήσει τα Χριστούγεννα σ’ έναν έρημο ναό πάνω σ’ έναν βράχο. Για να κρατήσει το τάμα του, πρέπει να διασχίσει με το καΐκι του το πέλαγος μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου»;
- Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες για την οικογένεια, τη θρησκευτική ζωή και τις παλιές συνήθειες των νησιών. Η γλώσσα είναι παλαιότερη, με καθαρεύουσα και ασυνήθιστη ορθογραφία, οπότε ίσως χρειαστεί να κοντοστέκεσαι σε κάποιες φράσεις.
- Πώς είναι το «Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου»;
- Η μνήμη και η πίστη δίνουν στον Παπαδιαμάντη λυρική φωνή, με ήρεμο ρυθμό, οικογενειακή πίκρα και μικρές δόσεις χιούμορ και θαυμασμού. Ατμόσφαιρα: θαυμασμός. Μιλά για τη μνήμη, την πίστη και την οικογένεια.
- Τι να διαβάσω μετά το «Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου»;
- Αν σου άρεσε το «Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου», δοκίμασε «Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως» (Γεώργιος Βιζυηνός), «Η Αγγέλικα» (Αργύρης Εφταλιώτης) και «Ο Αρχαιολόγος» (Ανδρέας Καρκαβίτσας).
Μια γεύση από τη ροή
Η ξένη που αγαπάει τον τόπο πιο πολύ απ’ όσους γεννήθηκαν σ’ αυτόν
Καλονυχτίζω μιὰ ψυχὴ καὶ τὄνομα δὲ λέγω. Κι ἄ μελετήσω τὄνομα βουρκώνουμαι καὶ κλαίγω. − Πῆτε μου, πῆτε μου κι ἄλλα, νὰ σᾶς χαρῶ, ἀπ’ αὐτὰ τὰ δαιμονισμένα σας λιανοτράγουδα, −ἔλεγε μιὰ βραδινὴ στὶς κοπέλλες ἡ Ἀγγέλικα, ἐκεῖ ποῦ ἔραβαν καὶ κεντούσανε γύρω στοῦ νυχτεριοῦ τὸ λυχνάρι. − Εἶναι γλυκὰ γλυκὰ καὶ νόστιμα, εἶναι μυρωδᾶτα σὰν τὸ βασιλικό, πῆτε μου κι ἄλλα, πεθαίνω γιὰ τὰ χωριάτικά σας αὐτὰ τὰ ζουμπουλάκια, ποῦ τὰ καταφρονεῖτε, καημένες, μὰ δὲν ξέρετε τί θησαυρὸ ἔχετε! Ἄχ, χωριὸ καὶ πάλι χωριό! Ποῦ νὰ βρῇ κανένας τέτοιο νυχτέρι στὴ χώρα! Ποῦ ν’ ἀκούσῃ τέτοια μοσκομυρισμένα τραγούδια! Θὰ τὰ μάθω, θὰ τὰ μάθω καὶ γὼ αὐτὰ τὰ τραγούδια. Δὲν μπορῶ πιὰ νὰ ζήσω δίχως αὐτὰ.
Η Αγγέλικα · Αργύρης Εφταλιώτης
Ένα πουλί γυρίζει σπίτι ύστερα από μακρύ ταξίδι και βρίσκει τη φωλιά του.
Μικρούλα πνοή, που τη δροσιά θεϊκά το θρέφει, κοίτα πώς κυβερνάει δεξά ζερβά του τάφου του τη σαΐτα! Και νά· μια μέρα, στου σπιτιού το μεσιανό πατάρι, γοργόν, απ’ το πρωτόβραδο λιγνότερο φεγγάρι, αχαμνισμένο απ’ το μακρύ ταξίδι, καθώς σώνει την όψη ο κρύφιος έρωτας, το πρώτο χελιδόνι διανεύει ως ίσκιος άπιαστος στο δώμα απάνου κάτου, με συχνοφτερουγιάσματα τριγύρα απ’ τη φωλιά του …
Μήτηρ Θεού · Άγγελος Σικελιανός
Τι βλέπει ένας πιστός σ' έναν ναό που χτίστηκε για άλλους θεούς.
Ἐταξειδέψαν σὲ πολλὰ τοῦ κόσμου ἀκόμη μέρη· ὅλη τὴ νύχτα Δάσκαλος καὶ Μαθητὴς γυρνοῦσε καὶ τόσους πόνους τοῦ Χριστοῦ ἐγιάτρεψε τὸ χέρι! Καὶ στὴν Ἑλλάδα βρέθηκε ποὺ τόσο ἀγαποῦσε· γιατὶ μονάχα ὁ Σταυρὸς καὶ τὸ δικό της χέρι, αὐτὰ τὰ δύο ἐδείξανε τῆς Βηθλεέμ τ’ ἀστέρι! Εἰς τὴν Ἀθήνα ἔφθασε τὸ ἅγιο τὸ Ζευγάρι· τοῦ Παρθενῶνα ὁ Χριστὸς ἐκύτταξε τὴ χάρι, κ’ εἶπε στὸν Πέτρο, δείχνοντας ἀργὰ τὰ λείψανά του· - Ὁ οὐρανός μου μοναχὰ περνᾷ τὴν εὐμορφιά του· εἴχανε μοῖρα οἱ θεοὶ οἱ ψεύτικοι μεγάλη· ποιὰ ἐκκλησιά μας ἠμπορεῖ μπροστά του νὰ προβάλῃ; Ἄ! καὶ νὰ ἤμουνα ἐκεῖ ὁποῦ ἐθεωροῦσε τὸν Παρθενῶνα καὶ γι’ αὐτὸν στὸν Πέτρο ὡμιλοῦσε.
Παραμονή Χριστουγέννων · Αχιλλέας Παράσχος
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή