Μαζώχτρα
Αργύρης Εφταλιώτης (1849–1923), 1900
Μια κοπέλα από την Κρήτη αγαπά τον άντρα που δεν πρέπει. Το χωριό κάνει όπλο το κουτσομπολιό κι εκείνη ψάχνει τρόπο να επιβιώσει. Η τρυφερή, λυρική αφήγηση κρατά χαμηλό τόνο, ενώ ο πόθος και ο φόβος μεγαλώνουν μέσα στην κουβέντα του χωριού.
Ατμόσφαιρα: λαχτάρα, φόβος και τρυφερότητα. Μιλά για την αγάπη και τον θάνατο.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες αγάπης που μπλέκονται με τις προκαταλήψεις και την τιμή μιας κρητικής κοινότητας. Η γλώσσα είναι δημοτική παλαιότερης εποχής, οπότε κάποιες λέξεις και διατυπώσεις ίσως σου φανούν ασυνήθιστες.
Γιατί να το διαβάσεις
Η «Μαζώχτρα» δίνει χώρο στη φωνή μιας γυναίκας που παλεύει με όσα αποφασίζουν οι άλλοι για εκείνη, και δείχνει πώς το κουτσομπολιό αποκτά δύναμη σε μια μικρή κοινότητα.
Σελίδες από το βιβλίο
Για λίγο, ο κόσμος αρκεί. Δεν χρειάζεται να γίνει τίποτα.
Δεν άργησε να ζυγώσει τα δάση της σύδεντρης εκείνης κοιλάδας. Κοντοστέκεται, ρίχνει περίγυρα σιγανή ματιά, και διαλέγει πηχτόκλαδη και πλατύσκιωτη καστανιά. Εκεί από κάτω καθίζει, και γεύεται τ’ απλοϊκό της φαγί. Άψε σβήσε το γιόμα της. Λες κι ήτανε πουλί και τσίμπησε μερικά ψίχουλα. Ξαναδένει στο μεσάλι ό,τι απόμεινε, και τηράει πάλε γύρω με μάτια σα νυσταγμένα, ορθάνοιχτα όμως και γαλήνη γεμάτα· θάλασσα σωστή, όσο θέλεις βαθιά, μα αυτή την ώρα ατάραγη κι ακυμάτιστη. Δε βλέπει ψυχή πουθενά! Της ήρθε όρεξη να πλαγιάσει απάνω σε μερικά, κιτρινόφυλλα που θάρρειες πρόλαβαν και πέσανε, να της δώσουνε στρώμα πιο ταιριαστό. Τα πιότερα φύλλα γλυκόπαιζαν ακόμα το ’να με τ’ άλλο απάνω στους κλώνους. Πλάγιασε η Ασήμω ανάστηθα και ξένοιαστα, και κοίταζε την ολοπράσινη στέγωσή της, αναγυρισμένα τα δυο της μπράτσα ζερβόδεξα, και τα δάχτυλα μπλεγμένα απάνω στην αναμαλλιασμένη κορφή της. Η ομορφιά έχει καταγωγή. Κι η σκλαβιά το ίδιο.
Πολλά, θα μου πεις, τα τόσα παινέδια για μια μαζώχτρα. Το σκαρί της όμως δεν ήταν από μαζώχτρες. Εκεί καταστάλαξε, μα πούθε ξεκίνησε, ένας Θεός το κατέχει. Α με πολυσφίξεις, θα σου αποκριθώ πώς ξεκίνησε από λαμπρότερων αιώνων αγκάλες, από τα μακαρισμένα τα χρόνια που οι αθάνατοί μας τεχνίτες βρίσκανε πρότυπα όπου κι αν πρωτογύρευαν. Και τάχα τι παράξενο να κατέβαινε από τα δοξασμένα εκείνα τα ύψη; Όλα τα είχε της ελληνικής ομορφιάς, εξόν το κατιτίς εκείνο που είναι της σκλαβιάς κι όχι της λευτεριάς, της ψυχής κι όχι της μορφής, μα έχει δεν έχει θ’ ανέβει και στη μορφή, και πότε σ’ όλη την όψη μας περιχυέται, πότε δυο τρία της μέρη διαλέγει και φωλιάζει εκεί μέσα. Από την πανώρια εκείνη τη μαζώχτρα διάλεξε τα ψιλούτσικα τα χείλη, το σαγόνι το μυτερό, τα παράπηχτα φρύδια. Ένα σφίξιμο του χεριού κι όλα τα λογικά σχέδια γίνονται στάχτη.
Σαν κατέβηκε ο Πανάγος, δεν ήταν πια και πολύ θολωμένος ο νους του· δεν απορούσε τι να κάμει και τι να πει· παρά εκεί που το κράταγε αυτή ακόμα το τσαμπί και το γλυκοκοίταζε, σκύβει να φιλήσει το χνουδάτο της μάγουλο. Έβαλε τον αγκώνα της η Ασήμω, σα να τον αποσπρώξει. Πιάνει τότες εκείνος το χέρι της και το γλυκοσφίγγει. Αυτό το γλυκοσφίξιμο, αυτή η αμίλητη η προξενιά της κρύφιας αγάπης, τα ’καμε όλα τα γνωστικά του συστήματα, όλους τους σοβαρούς λογισμούς του και τις νοικοκυρεμένες ξαποφασιές του — όλα φωτιά και φλόγα τα γύρισε. Μέθυσε ο Πανάγος κακό μεθύσι. Όσο για την Ασήμω, μεθυσμένη καθώς ήταν τώρα και χρόνια, και μεθύσι ακόμα πιο σημαντικότερο, της φιλοδοξίας και της μεγαλωσιάς, φόβο δεν είχε πια τώρα. Αφήκε δίχως την παραμικρή συμμάζεψη τ’ ολόζεστό της αίμα και πήρε βράση και βράση. Αργύρης Εφταλιώτης.Ο Εφταλιώτης γεννήθηκε στη Λέσβο και έγραφε στη δημοτική, κόντρα στην καθαρεύουσα. Μετέφρασε την Οδύσσεια στη δημοτική.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Περισσότερα βιβλία — Αργύρης Εφταλιώτης
Καλλίτσα
Αργύρης Εφταλιώτης, 1923
Ένας Άγγλος περιηγητής ψάχνει στο Αποδούλο την οικογένεια μιας Κρητικοπούλας, κι ο τόπος τού ξετυλίγει ιστορίες για την πολιορκία, το θανατικό και τα παιδιά που άρπαξαν. Αφηγείται με τον ρυθμό μιας ιστορίας δίπλα στο τζάκι.
Η Αγγέλικα
Αργύρης Εφταλιώτης, 1900
Μια δασκάλισσα φτάνει σ’ ένα μικρό νησιώτικο χωριό και το αναστατώνει. Κωμωδία για τη ματαιοδοξία, τις συνήθειες και το τίμημα του καλλωπισμού, γραμμένη στη ντοπιολαλιά του νησιού. Στα ελληνικά, χωρίς εκσυγχρονισμό. Ο Εφταλιώτης ήταν έμπορος στο Λονδίνο και στη Βομβάη πριν επιστρέψει στη Λέσβο, όπου βοήθησε να γίνει η δημοτική γλώσσα της λογοτεχνίας. Το 1904 εξέδωσε συλλογή δημοτικών τραγουδιών· τα ίδια τραγούδια που τραγουδούν εδώ οι κοπέλες.
Φυλλάδες του Γεροδήμου
Αργύρης Εφταλιώτης, 1900
Σκόρπιες σελίδες γεμάτες νοσταλγία, σαρκασμό, τρυφερότητα και γλωσσικό πάθος, που υπερασπίζονται την ψυχή του λαού και τη ζωντανή γλώσσα του.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Μαζώχτρα»;
- Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες αγάπης που μπλέκονται με τις προκαταλήψεις και την τιμή μιας κρητικής κοινότητας. Η γλώσσα είναι δημοτική παλαιότερης εποχής, οπότε κάποιες λέξεις και διατυπώσεις ίσως σου φανούν ασυνήθιστες.
- Πώς είναι το «Μαζώχτρα»;
- Η τρυφερή, λυρική αφήγηση κρατά χαμηλό τόνο, ενώ ο πόθος και ο φόβος μεγαλώνουν μέσα στην κουβέντα του χωριού. Ατμόσφαιρα: λαχτάρα, φόβος και τρυφερότητα. Μιλά για την αγάπη και τον θάνατο.
- Τι να διαβάσω μετά το «Μαζώχτρα»;
- Αν σου άρεσε το «Μαζώχτρα», δοκίμασε «Ἡ Βλαχοπούλα» (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης), «Ανέκδοτα ποιήματα» (Μαρία Πολυδούρη) και «Άπαντα» (Λορέντζος Μαβίλης).
Μια γεύση από τη ροή
Γιατί ο σταθμός, μόλις φύγει το τρένο, μοιάζει τόσο έρημος.
Τι θλιβερό πράμμα ο Σταθμός, που μόλις νάχη φύγει το τραίνο. Ούτε στιγμή, μολίς που εδώ στις ράγιες του βαριά σταματημένο και πηγαινοέρχονταν γοργά, ανίδεα γελώντας ταξειδιώτες. Κι’ όσοι που μείνανε κι’ αυτοί δεν έχουνε την όψη τους σαν τότες. Η άδεια θέση κ’ η σιωπή μεσ’ στο Σταθμό που τούφυγε το τραίνο. Κι’ αυτοί που μείνανε σκορπούν κ’ έχουν το βήμα το αποφασισμένο όσων τη μοίρα ακολουθούν.
Ανέκδοτα ποιήματα · Μαρία Πολυδούρη
Γύρισε όλη τη δημιουργία και επέστρεψε με ένα μόνο, άβολο εύρημα.
«Τὴν πλάση ἐγύρισα ὅλη· εἶδα κ’ ἐλάλησα· ἐγὼ, πλασμένος ἐπιτούτου άπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ, ἐδέχτηκα στὸ νοῦ μου κ’ ἐπρόφερα γιὰ τ’ ἄλλα του ἔργα, — ἐξανάδωσά του ἔπαινον ἢ κατάκριση τῆς πλάσης του· ἐμιλοῦσα καταπῶς ἔβλεπα. Ἔτσι ἐγὼ γιὰ τοῦ Ὕψιστου ἀναφέρω τὰ ἔργα, ὡς ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ, — εἶν’ ὅλα ἀγάπη, μὰ ὅλα εἶναι νόμος. Τοῦ κριτῆ τ’ ἀξίωμα ἀφίνω τώρα ποῦ αὐτὸς μοῦ δάνεισε. Ὅλες μου οἱ μπόρεσες, ποῦ ἔχουν προορισμὸ νὰ τὸν ἰδοῦν μιαν ἄβυσσο ἐκερδίσαν ἐκεῖ ποῦ μόνη μιὰ σταξιὰ δροσούλας ἐρωτήθη.
Άπαντα · Λορέντζος Μαβίλης
Τι κάνει το αηδόνι σε δυο ανθρώπους που πρέπει να φύγουν;
Το φεγγάρι είχε σηκωθεί καμπόσο, κι ακούστηκε τ’ αηδόνι να ψάλλει την αρμονικότατη μελωδία του. Αθέλητα την αφοκραστήκαν κι οι δυο τους με συγκίνηση· πόσο ήταν γλυκιά· απλή πρώτα πρώτα και λίγο λίγο ψιλότερη και στολισμένη· συργουλιστά υμνούσε τ’ ανοιξιάτικο τραγούδι του την ανάσταση της φύσης, τον πόθο που εφώλιαζε σ’ όλα τα πλάσματα, την επιθυμιά της δημιουργίας· κι ετρίλιζε κι εγουργουλούσε κι επαραπονιότουν· και οι αχοί που ανάδινε το μικρό λαρύγγι τούς εσάλευαν τα σπλάχνα, τούς έκαναν να λησμονούν το κορμί τους. Σε λίγο και τ’ άλλα πουλιά εβαλθήκαν να ψάλλουν· το χάραμα ερχότουν και οι αγαπημένοι εσηκωθήκαν να φύγουν.
Η ζωή του χωριού · Κωνσταντίνος Θεοτόκης
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή