Η Φόνισσα
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911), 1903
★ 4,21 από 8,6 χιλ. βαθμολογίες στο Goodreads
Μια φτωχή γιαγιά από νησί μετρά τις κόρες που δεν μπορεί να παντρέψει και αρχίζει να βλέπει καθεμιά σαν χρέος που πρέπει να ξεχρεώσει. Ο Παπαδιαμάντης μπαίνει στο μυαλό της με τρομακτική ηρεμία. Ο φόβος μεγαλώνει μέσα από την ήρεμη, λυρική φωνή του Παπαδιαμάντη, καθώς η οικογενειακή φτώχεια σπρώχνει τη σκέψη σε σκοτεινά μονοπάτια.
Ατμόσφαιρα: φόβος, πάθος και ανησυχία. Μιλά για την εξουσία, την οικογένεια και την κοινωνία.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου αρέσει αν σε ενδιαφέρουν τα ψυχολογικά πορτρέτα, οι γυναικείες ζωές σε μια σκληρή εποχή και η αγωνία που χτίζεται χωρίς βιασύνη. Η καθαρεύουσα μπορεί να δυσκολέψει την ανάγνωση, ενώ η κεντρική μορφή προκαλεί συχνά αποστροφή και θυμό.
Γιατί να το διαβάσεις
Η «Η Φόνισσα» σε φέρνει κοντά στη σκέψη μιας γυναίκας που μετρά τη φτώχεια και τις κοινωνικές απαιτήσεις ως βάρος, χωρίς να απαλύνει τον τρόμο ή την οργή που γεννούν.
Σελίδες από το βιβλίο
Ένα χέρι κλείνει το στόμα ενός βρέφους και το δωμάτιο σωπαίνει.
Ἡ φωνὴ τοῦ βρέφους ἐπνίγη. Μίαν χεριὰν ἀκόμη ἐχρειάζετο νὰ κάμῃ ἡ Φραγκογιαννού. Μὲ τὴν ἄλλην χεῖρα, τοῦ ἔσφιξε δυνατὰ τὸν λαιμόν… Εἶτα ἐμάζωξε τὸ λεπτὸν πανίον διὰ νὰ τὸ ρίψῃ πάλιν ἐπάνω τῆς στεφάνης. Ἡ χείρ της προσέκοψεν εἰς τὴν σανίδα, κ᾽ ἔκαμε μικρὸν θόρυβον. Ἡ γραῖα, ἥτις δὲν ἐκοιμᾶτο βαρέως, ἐξύπνησεν. Ἀνετινάχθη, ἐσκίρτησεν. Εἶδε τὴν Φραγκογιαννοὺ ν᾽ ἀποσύρῃ τὴν χεῖρά της καὶ ν᾽ ἀποχωρῇ, ἀνεγειρομένη ἐπὶ τῶν γονάτων, ὀπίσω εἰς τὴν θέσιν της. Ακούει την καμπάνα του μοναστηριού μεσάνυχτα και σκέφτεται πόσο τυχεροί είναι όσοι το ήξεραν από νωρίς.
Καθὼς ἀνήρχετο τὴν ράχιν ἀντικρύ, πέραν τῶν κήπων, ἄνω τοῦ ρεύματος, ἤκουσε τὸν μικρὸν κώδωνα τοῦ μοναστηρίου νὰ ἠχῇ γλυκά, ταπεινὰ καὶ μονότονα, νὰ ἐξυπνᾷ τὰς ἠχοὺς τοῦ βουνοῦ, καὶ νὰ δονῇ τὴν μαλακὴν αὔραν. Ἦτο ἄρα μεσονύκτιον, ὥρα τοῦ Μεσονυκτικοῦ, ὥρα τοῦ Ὄρθρου! Πῶς ἦσαν εὐτυχεῖς οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἵτινες εὐθὺς ἀμέσως, ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας, ὡσὰν ἀπὸ θείαν ἔμπνευσιν, εἶχον αἰσθανθῆ ποῖον ἦτο τὸ καλύτερον τὸν ὁποῖον ἠμποροῦσαν νὰ κάμουν ― τὸ νὰ μὴ φέρουν, δηλαδή, ἄλλους εἰς τὸν κόσμον δυστυχεῖς!… καὶ μετὰ τοῦτο, ὅλα ἦσαν δεύτερα. Τὴν φιλοσοφίαν, αὐτοί, τὴν εἶχον λάβει ὡς ἐκ κληρονομίας, χωρὶς 〈νὰ〉 σκοτίσουν τὸν νοῦν των εἰς τὴν «ζήτησιν τῆς ἀληθείας», ὅπου ποτὲ δὲν εὑρίσκεται. Μια γιαγιά ξενυχτά δίπλα σε άρρωστο βρέφος και περιμένει το μοιραίο σύμπτωμα.
Ὅλ᾽ αὐτὰ τὰ ἐνθυμεῖτο, καὶ οἱονεὶ τὰ ἀνέζη ἡ Φραγκογιαννού, κατὰ τὰς μακρὰς ἐκείνας ἀύπνους νύκτας τοῦ Ἰανουαρίου, ἐνῷ ὁ βορρᾶς ἠκούετο ἐκ διαλειμμάτων νὰ συρίζῃ ἔξω, πλήττων τὰς κεράμους, καὶ κάμνων νὰ ἠχῶσι τὰ παράθυρα, ὁπότε ἠγρύπνει παρὰ τὸ λίκνον τῆς μικρᾶς ἐγγόνης της. Ἦτο ἤδη τρίτη ὥρα μετὰ τὰ μεσάνυκτα, καὶ ὁ πετεινὸς ἐλάλησε καὶ πάλιν. Τὸ θυγάτριον, τὸ ὁποῖον μόλις εἶχεν ἡσυχάσει πρὸ μικροῦ, ἄρχισε νὰ βήχῃ ἐκ νέου ὀδυνηρῶς. Εἶχεν ἔλθει ἀσθενικὸν εἰς τὸν κόσμον, καὶ προσέτι, φαίνεται ὅτι εἶχε κρυώσει τὴν τρίτην ἡμέραν, εἰς τὰ «κολυμπίδια»*, ὅταν τὸ εἶχαν λούσει ἐντὸς τῆς σκάφης, καὶ κακὸς βήχας τὸ εἶχε κολλήσει. Ἡ Φραγκογιαννοὺ ἀπλήστως ἀπὸ ἡμερῶν παρεμόνευε νὰ ἴδῃ συμπτώματα σπασμῶν εἰς τὸ μικρὸν ἀσθενὲς πλάσμα ―ἐπειδὴ τότε ἤξευρεν ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ ἐσώζετο― πλὴν εὐτυχῶς τοιοῦτον πρᾶγμα δὲν ἔβλεπε. «Εἶναι γιὰ νὰ βασανίζεται καὶ νὰ μᾶς βασανίζῃ», εἶχεν ὑποψιθυρίσει, χωρὶς κανεὶς νὰ τὴν ἀκούσῃ, μέσα της. Τι λένε οι αναγνώστες
Οι αναγνώστες συχνά περιγράφουν μια σκοτεινή, ανησυχητική αναγνωστική εμπειρία, με θυμό ή αποστροφή για την κεντρική μορφή και τη μεταχείριση των γυναικών εκείνη την εποχή, αλλά και με οίκτο και ενσυναίσθηση. Πολλοί εκτιμούν το ψυχολογικό πορτρέτο και την αγωνία, αν και κάποιοι δυσκολεύονται με τη γλώσσα ή βρίσκουν την ανάγνωση αργή.
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Γιος παπά από τη Σκιάθο, έζησε χρόνια κοντά σε μοναστήρια και πέθανε φτωχός στην Αθήνα· τον τάφο του στη Σκιάθο επισκέπτονται ακόμη ψαράδες.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Περισσότερα βιβλία — Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Λαμπριάτικος ψάλτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1912
Ένας ιερέας περιμένει ψάλτη τη νύχτα της Λαμπρής σ’ ένα ξωκλήσι πάνω από τη θάλασσα, ενώ ένας γέροντας που έχει χάσει τον δρόμο του παίρνει λάθος κατεύθυνση στο φως του φεγγαριού.
Θέρος-Έρος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1911
Άνοιξη και πείνα, κοπέλες και λύκοι σ’ ένα νησί όπου οι αγροί κοκκινίζουν από παπαρούνες κι ένα κορίτσι διαβάζει τρεις φορές ένα γράμμα.
Στο Χριστό στο Κάστρο
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1892
Ένας παπάς τάζει να λειτουργήσει τα Χριστούγεννα σ’ έναν έρημο ναό πάνω σ’ έναν βράχο. Για να κρατήσει το τάμα του, πρέπει να διασχίσει με το καΐκι του το πέλαγος μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Η Φόνισσα»;
- Μπορεί να σου αρέσει αν σε ενδιαφέρουν τα ψυχολογικά πορτρέτα, οι γυναικείες ζωές σε μια σκληρή εποχή και η αγωνία που χτίζεται χωρίς βιασύνη. Η καθαρεύουσα μπορεί να δυσκολέψει την ανάγνωση, ενώ η κεντρική μορφή προκαλεί συχνά αποστροφή και θυμό.
- Πώς είναι το «Η Φόνισσα»;
- Ο φόβος μεγαλώνει μέσα από την ήρεμη, λυρική φωνή του Παπαδιαμάντη, καθώς η οικογενειακή φτώχεια σπρώχνει τη σκέψη σε σκοτεινά μονοπάτια. Ατμόσφαιρα: φόβος, πάθος και ανησυχία. Μιλά για την εξουσία, την οικογένεια και την κοινωνία.
- Τι να διαβάσω μετά το «Η Φόνισσα»;
- Αν σου άρεσε το «Η Φόνισσα», δοκίμασε «Ο ζητιάνος» (Ανδρέας Καρκαβίτσας), «Το αμάρτημα της μητρός μου» (Γεώργιος Βιζυηνός) και «Η τιμή και το χρήμα» (Κωνσταντίνος Θεοτόκης).
Μια γεύση από τη ροή
Ο άντρας βλέπει τη θάλασσα να αγριεύει και φαντάζεται έναν άλλον στην αγκαλιά της γυναίκας που αγαπά.
Κι ωστόσο ο Αντρέας εσυλλογιότουν: «Τι, ένας άλλος, χειρότερος του του την έπαιρνε την κορασιά που αυτός αγαπούσε και που θα τον ευτύχιζε; Ω πόσο του τάραζε αυτή η ιδέα όλα τα σπλάχνα, πόσο τού ’σφιγγε την καρδιά που δυνατά του χτυπούσε στα στήθη!» Κι ο αγέρας εσφύριζε τώρα ανάμεσα στα σκοινιά και στ’ άλμπουρα, και η θάλασσα όλο αγρίευε, σα να ανταριαζόνταν και τα στοιχεία από τη θλίψη του. «Η Ρήνη θα επήγαινε σ’ άλλα χέρια, άλλος θα εμάλαζε το παρθενικό κορμί της, άλλος θα την είχε γυναίκα του, γιατί αυτός ο ίδιος δεν είχε τα χρήματα να ξαγοράσει το πατρικό του το σπίτι και γιατί η κυρά Επιστήμη δεν επειθότουν να δώσει τα περσότερα που του εχρειαζόνταν.»
Η τιμή και το χρήμα · Κωνσταντίνος Θεοτόκης
Ένας γιατρός μπερδεύει τα ιταλικά με τις χωριάτικες θεραπείες.
Ἐγὼ πάω νὰ κάνω βίζιτες; νἄχω φτώχια, νἄχω πόνους καὶ νἀκούω: σὲ πολλοὺς χρόνους! vale a dir: Dottor, νὰ ζήσῃς κι’ ἀπὸ πεῖνα νὰ ψοφήσῃς. Ξέρω ἐγὼ ἐκεῖνοι οἱ ἄρχοντες τὸ τί θε΄λανε νὰ κάνω· τὸ γιατρὸ τὸν τσαρλατᾶνο! Τσαρλατᾶνος; ἆ! δὲ γένουμαι ξέρεις τί τοῦ ἀποκραίνουμαι ὁποιανοῦ μὲ κοσουλτάρει; —Ἔχω tormini. Χαμάρι, —Ἔχω βάρος στὸ κεφάλι. Ἐκειὸ τὄχουν ἄλλοι κι’ ἄλλοι.
Σατιρικά · Διονύσιος Σολωμός
Η ζωή σου είναι μια σειρά αποφάσεων ή ένα ποτάμι που σε σέρνει;
Ο Θώμος Κρανιάς άφησε πάντα να κυβερνά το θέλημα της μοίρας. Έτσι πέρασε η ζωή του ίσια με σήμερα· να της αντισταθεί τώρα στα γεράματα μεμιάς, δε γίνεται. Καλοδεχούμενα λοιπόν όσα φέρνει η ώρα. Έχει ο θεός, είναι μεγάλος. Δε θ’ αφήσει να πάει χαμένο το γένος του Κρανιά. Τη θέση του και την υπόληψη εδώ στην πόλη ακόμα δε την έχασε· οι φίλοι θα ξαναβοηθήσουν, η αγορά θα δώσει βερεσέ όσο να ’ρθουνε πάλι βολικά τα πράματα. Αφού η ζωή είναι τέτοια, τι να κάμεις; Δεν μπορείς να την αλλάξεις με το θέλημά σου. Πότε με την αλήθεια θα την περάσεις, πότε με το ψέμα, με τον αέρα της θα πας πάντα. Αυτή είναι η φιλοσοφία του Θώμου Κρανιά.
Ο πύργος του ακροπόταμου · Κωσταντίνος Χατζόπουλος
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή