Βιβλία σαν το «Ποιήματα»

Ήθελες κάτι να μου πειςκαι δεν σου το ρωτούσα,(Το καλοκαίρι είχε σωθείκαι τ’ άνθη που αγαπούσα).Ήθελες κάτι να μου πείςκαι τόχα λησμονήσει.(Τη ρίζα που καθόμαστε-θυμάσαι;- έχουν γκρεμίσει).(Είχε από τότε εντός μουσε φθινόπωρο γυρίσει).Μου είπες, α, ναι!- πως μ’ αγαπάς- μα τόχω λησμονήσει.

Έλεγε πάντοτε πέρα, κ’ εννοούσε την πατρίδα. Όπισθεν του πρώτου πρασίνου βουνού, άνωθεν του οποίου είχεν ανατείλει η σελήνη, βουνού μαύρου την νύκτα και σκοτεινοφαίου τώρα με της σελήνης το φως, ύψωνε την κορυφήν του υψηλόν όρος και λευκόν, πότε χιονοσκέπαστον, πότε γυμνόν και βραχώδες. Εκεί ήτο η πατρίς, ο τόπος της γεννήσεώς της. Κ’ εστέναζε τόσον δι’ αυτήν, ως να την εχώριζεν ολόκληρος ωκεανός εκείθεν, ενώ μόλις απείχε δώδεκα μίλια, και η μικρά ραχούλα του πρασίνου βουνού δεν ίσχυε να κρύψη την ημέραν την υψηλήν οφρύν του λευκού όρους. Και την επόθει τόσον, ως να την είχε στερηθή από χρόνων πολλών, ενώ μόλις από ολίγων εβδομάδων ευρίσκετο εις την γείτονα νήσον.

Γεράματα δὲν ἔχετε καὶ χάρο δὲ φοβᾶστε·τὰ μεσημέρια ἁπλώνετε τὸν ἴσκιο στὸ διαβάτη,στὸ ζευγολάτη, στὸ βοσκό, στοῦ κοπαδιοῦ τὸν πλῆθοΤὴν νύχτα ὁλόρθα κι ἄγρυπνα πίνετε καὶ ροφᾶτεδροσιὰ βουνίσια ἀχόρταγα καὶ τὸ ταχύ, ὅταν φέγγη,ἐσεῖς παλάτια γίνεστε στὸν κότσυφα, στ’ ἀηδόνι.Ἐσᾶς σᾶς τρέφουν κρύα νερά, τὰ χιόνια σᾶς πλαταίνουνμωρὲ βουνά, ψηλὰ βουνά, ψηλὰ καὶ δασωμένα,τώρα ποὺ ὁ Μάης σᾶς γιόμωσε μ’ ἀνθούς, μὲ χλόη, μὲ νιάτα,γιατί δὲν ξανανιώνετε κι ἐσεῖς τὸ γέρο ἐμένα,σάμπως καινούργια γένονται καὶ σάμπως ξανανιώνουντοῦτα τὰ χαμηλὰ κλαριὰ καὶ τὰ παλιὰ τὰ δέντρα,νὰ γίνω πάλι ὡς ἤμουν νιός, νὰ γίνω παλικάρι;

Ο Στέφανος θυμάται τώρα πως έπειτα ήρθε το φθινόπωρο· ένα ήμερο φθινόπωρο με μέρες στη σειρά ασυννέφιαστες, χλιαρές και απάνεμες. Οι λόφοι άπλωναν βιολέτινοι με τ’ ανθισμένα ρείκια στις πλαγιές, πέρα οι γιαλοί αλλού μενεξεδένιοι αλλού τριανταφυλλοί, οι βράχοι σε σχήματα που άλλαζαν παράξενα κάθε στιγμή κρεμιόνταν σαν ανάεροι στα νερά, οι αμμουδιές χρυσοφεγγίζαν κάτω σαν παρδαλά πανιά απλωμένα στο ακρογιάλι. Ένα φως απαλό και διάφανο, που έμοιαζε σα να ήταν καθρέφτισμα κατιτίς άυλου, έτρεμε στον αέρα και στη γη.

Πάλι σηκώνει τὴ σημαίαἘμεῖς μπαίνουμε χωρὶς φόβοΤὰ μάτια τὰ πουλιὰ μαζί μας μπαίνουνἈστράφτει ἡ πολιτεία ἀστράφτει ὁ νοῦς μαςἩ φαντασία τοὺς κήπους πλημμυράειΕἶναι παιδιὰ ποὺ στέκονται στὶς βρύσεςΚορυδαλλοὶ στοὺς ὄρθρους ἀκουμπᾶνεΣτὶς λεμονιὲς ἄγγελοι χορτάτοιΕἶναι ἀηδόνια ποὺ παντοῦ ξυπνᾶνεΦλογέρες παίζουν ἔντομα βουίζουνΕἶναι τραγούδια ἡ στάχτη τῶν νεκρῶνΚαὶ οἱ νεκροὶ κάπου ἀναγεννιοῦνται πάλιὉλοῦθε μᾶς μαζεύει ὁ ΘεὸςἜχουμε χέρια καθαρὰ καὶ πᾶμε.

Λουλούδια οὐρανοπότιστα, ποῦ μὲς τὸ λόγγο βγαίνουνκ’ ἐκεῖ σκορποῦν τὸ μόσχο τους καὶ ἀγνώριστα πεθαίνουν·δάκρυα νεροῦ, ποῦ χύνειβρυσοῦλα ξερολίβαδου, καὶ ἡ γῆ τὰ καταπίνει.Φτωχό, πανέρμο χάλασμα, τὸ μάτι μου σὲ βρέχειμὲ τῆς καρδιᾶς τὰ κλάϋματα, καὶ τρέχουν τοῦτα, ὡς τρέχειτοῦ πόνου μου τὸ κῦμα,σὰ βλέπω δίχως ὄνομα χορταριασμένο μνῆμα.