Βιβλία σαν το «Η Ναϊάς»

Σταφυλὰς μεγαλοῤῥώγους ὅλας καὶ ὡριμασμέναςβλέπουσα εἰς ὕψος δράνας ἡ ἀλώπηξ κρεμασμένας,πρώτην ἔφοδον, δευτέραν, τρίτην ἔκαμε πηδῶσα·ἀλλὰ τὰ πηδήματά της ἦσαν μάταια τὰ τόσα·δὲν τὰς ἔφθασεν· ἐκ τούτου ἔφευγεν, ἐπαλινδρόμει·«εἶν’ αἱ σταφυλαὶ» εἰς ὅλους, ἔλεγε, «ξειναὶ ἀκόμη».Ἐπιμύθιον.Τὴν κρυφίαν ἡμῶν λύπην ἄλλοτε παρηγοροῦντες,ἄλλοτε τὴν καταισχύνην νὰ καλύψωμεν ζητοῦντες,εἰς παντὸς ἀποτυχίαν ἀγαθοῦ διὰ χιλίωντὸ περιφρονοῦμεν λόγων ἀνορίκτων καὶ γελοίων.

Όταν μαθεύτηκε στη χώρα η επιστροφή του Σαμουήλ και η καταστροφή του στρατού του, η χαρά της παραμονής μεταστράφηκε σε θρήνο. Ποτάμια δάκρυα έπνιξαν τα τραγούδια. Δεν ήταν σπίτι όπου να μην έκλαιγαν ένα χαμένο γιο ή άντρα ή πατέρα.

Κ’ εγώ άκουγα μέσα μου μεγάλη ταραχή και με συνεπήρε το πνεύμα στο Μισολόγγι. Και δεν έβλεπα μήτε το κάστρο, μήτε το στρατόπεδο, μήτε τη λίμνη, μήτε τη θάλασσα, μήτε τη γη που επάτουνα, μήτε τον ουρανό· πολιορκούμενους και πολιορκισμένους και όλα τα έργα τους και όλα τα πάντα τα εκατασκέπαζε μαυρίλα και πίσσα.

Και ο γερωζήτουλας στο μελαγχολικόν αυτό γοργογύρισμα του νου απάντησεν έξαφνα τα δικά του ταξίδια. Συγκινημένος εγύρισε τον αντικρυνό τοίχο κι εστύλωσε τα μάτια του ακίνητα. Ένα με τ’ άλλο εκρέμονταν εκεί ολάκερα είκοσι μπαστούνια, που αντιπροσώπευαν είκοσι ταξίδια, δυο και τρία χρόνια το καθένα. Κι εύρισκε τώρα σε καθενός την στάση και την έκφραση ολόγραφη την ιστορία των ταξιδιών του. Το πρώτο στην δεξιά του τοίχου άκρη, ένα μικρό και λιανό μπαστουνάκι, σπασμένο σε δύο, κλαψιάρικο, χαμένο και ηλίθιο, έλεγε την εποχή, που μικρός και άμαθος έκαμε το πρώτο ταξίδι κάτω από την άγρυπνην επιτήρηση του πατέρα του. Έχασε τότε τη σακκούλα με τα κέρδη και ο γέροντας έσπασε στη ράχη το μπαστούνι του και τον έβαλεν έπειτα να το κρεμάση στον τοίχο για ενθύμηση.

Δείξε εσύ πως πρώτα είσαι ο άρχονταςκι ο εξουσιαστήςτου θυμού σου, της βουλής σου, της ψυχής σουγίνε δουλευτής.Σβήσε κάθε σου ξεχώρισμα,ρίχ’ το δαχτυλίδι σου αρραβώναμεσα στο κανάλι του λαού·ένας γίνε από τους στύλους τούς αμέτρητουςτου μεγάλου έργου τού συντροφικού.Γρίκησε τι λέει το δέντροπου το κόψαν και το κάμανε καράβι:«Μες στο νέο κορμί μου ολάσβηστηη παντοτινή ψυχή μου ανάβει».

Σὰ νύφη στολισμένη ἔπειτα πάεικαὶ ρίχνεται στὸ στρῶμα, ὅπου δειλιάζει·ἀλλὰ ξάφνου σὲ λίγο ἀνασκιρτάεικαί, δίχως φρίκη, ἕνα ποτῆρι ἀδράζει.Σὰν κἄτι ἀκούει· προσέχει, καὶ γελάει:Μὲ κράζει! - μουρμουρίζοντας – μὲ κράζει!Γλήγορα! ἂν τρέξω εἰς τὸ πλευρό του· ἂς κάμωπικρότατη σπονδὴ γιὰ οὐράνιο γάμο!Τ’ ἄδειο ποτῆρι καταγῆς, τὸ σῶμαπέφτει βάρος ἀναίσθητο στὴν κλίνη·ἀλλ’, ὡς γελοῦν τὰ ὡραῖα της χείλη ἀκόμα,φαντάζεσαι πῶς κἄτι ἔχει νὰ κρίνῃ.