BookFeed English

Ο ξενιτεμένος

Χρήστος Χρηστοβασίλης (1861–1937), 1892

Κλασικά

Ένα χωριό περνά τον καβαλάρη που εμφανίζεται ένα χιονισμένο βράδυ για στοιχειό. Ο Χρηστοβασίλης αφηγείται με γλώσσα που μυρίζει ακόμα βουνό. Το χιονισμένο χωριό, οι φήμες και η μνήμη δίνουν στις ιστορίες μελαγχολικό τόνο, ενώ η προφορική, λυρική γλώσσα κρατά ζωντανό τον ρυθμό τους.

Ατμόσφαιρα: μελαγχολία και θαυμασμός. Μιλά για το σπίτι, τη μνήμη και την τρέλα.

Σε ποιον ταιριάζει

Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες με χωριά, λαϊκές δοξασίες και τη νοσταλγία της ξενιτιάς. Η γλώσσα είναι παλιά και ιδιωματική, οπότε μπορεί να θέλει λίγη υπομονή αν προτιμάς σύγχρονη, οικεία ελληνική.

Γιατί να το διαβάσεις

Διάβασέ το για να ακούσεις μια παλιότερη, προφορική ελληνική φωνή και να δεις πώς η μνήμη και οι ιστορίες ενός χωριού δίνουν σχήμα στο παράξενο.

Σελίδες από το βιβλίο

Πώς ένα χωριό πείθει τον εαυτό του πως το στοιχειό είναι ο ίδιος ο διάβολος.

Ὅλον τὸν νοῦ τους τὸν εἶχαν στὸ ἴσκιωμα καὶ πλειότερο ἐκεῖνες, ποῦ πῆγαν τὸ βράδυ στὸν ποταμὸ γιὰ νερὸ. Ἡ μιὰ ἔλεγε πῶς εἶδε, ὅτι τὸ ἴσκιωμα εἶχε γένεια μακρυά, ὣς τὰ γόνατα, ἡ ἄλλη, ὅτι εἶχε κἄτι νύχια, Παναγιά μου! μακρυὰ καὶ σουβλερά μιὰ πιθαμή μακρύτερα ἀπὸ τὰ δάκτυλά του, ἄλλην ὅτι τὸ μουλάρι δὲν εἶχε οὐρά, κι’ ἐκεῖνο τὸ πρᾶμμα, ποῦ φαίνονταν σἂν οὐρὰ εἶταν ἡ οὐρὰ τοῦ ἰσκιωματιοῦ. Ἄλλες πάλε ἔλεγαν ἄλλα, σὲ τρόπο, ποῦ μποροῦσε κανένας νὰ πιστέψῃ − ἂν πίστευε τὰ γυναικίσια λόγια − ὅτι τὸ ἴσκιωμα ἐκεῖνο εἶταν χίλιων λογιῶν, καὶ ὅτι εἶταν ὁ ἴδιος ὁ Ζερζεβούλης.

Κρατάει ένα γράμμα σαράντα χρόνια, για να της το διαβάζει κάποιος άλλος.

Ἐπειδὴ εἶταν ὤμορφη, τίμια καὶ νοικοκυρά, πολλὲς φορὲς τὴ γύρεψαν νὰ τὴν πάρουν, ἀλλ’ ἐκείνη δέν θέλησε ν’ ἀκούσῃ γιὰ δεύτερη παντρειά. Πρόσμενε πάντα καὶ παρηγοροῦσε τὴν ἐρημιά της, μ’ ἕνα γράμμα, μοναχὸ γράμμα, ποῦ εἶχε στείλῃ ὁ Κώστας στοὺς γονεῖς του, ἅμα ἔφτασε στὰ Ξένα. Τὸ γράμμα αὐτὸ τὸ φύλαγε μέσα στὸ νυφικό της τὸ φέσι μὲ τὰ τέλια τὰ χρυσά, καὶ κάθε φορὰ ποῦ ἤκουεν ὅτι ἡ τάδε ἔλαβε γράμμα ἀπὸ τὸν ἄντρα της, ἔβγαζε κι’ αὐτὴ ἀπὸ τὴ χιλιοπλουμισμένη κασσέλλα της τὸ γράμμα αὐτὸ καὶ πήγαινε στὸν παπᾶ νὰ τῆς τὸ διαβάσῃ. Κατόπι τὸ δίπλονε πάλε μὲ μεγάλη ἔγνοια καὶ το ξανάβαζε στὴ μοσκομυρισμένη ἀγκαλιὰ τοῦ νυφικοῦ της φεσιοῦ μὲ τὰ χρυσὰ τὰ τέλια, ποὖχε μέσα στὴ χιλιοπλουμισμένη της τὴν κασσέλλα.

Ένας ψηλός, μαλλιαρός άντρας μπαίνει στην εκκλησία κι όλοι τον περνούν για το στοιχειό, ώσπου βλέπουν το μουλάρι του.

Ἐνῷ ἡ Κώσταινα βρίσκονταν μοναχή της, μὲ τὲς σκέψεις της καὶ μὲ ὅσα τῆς θύμιζαν τὰ σαράντα χρόνια τοῦ ζωντανοῦ ξεχωρισμοῦ, κι’ ἡ λειτουργιὰ εἶταν στὸ «ἐξαιρέτως» ἀνοίγει ἀπ’ἔξω ἡ θύρα τῆς ἐκκλησιᾶς καὶ μπαίνει μέσα μὲ βαρυὰ πατήματα ἄνθρωπος ψηλὸς καὶ δασύς, ἡλικίας πενῆντα χρονῶν καὶ παραπάνω, μὲ φορέματα ξενιτεμένου, κι’ ἀπὸ τὴ θύρα πὤμενε πίσω του μισογυρισμένη μπῆκε καὶ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, ποῦ ἄρχισε νὰ ξανοίγῃ, κι’ ἀκούστηκε τὸ λάλημα τοῦ κυπριοῦ «τρίγκ…τρίγκ…τρίγκκκκ».

Περισσότερα αποσπάσματα από το «Ο ξενιτεμένος»

Χρήστος Χρηστοβασίλης.Λαογράφος από τα Άγραφα, έγραψε σε προφορική γλώσσα, όταν η πεζογραφία ήταν ακόμη γραμμένη κυρίως στην καθαρεύουσα. Μερικές από αυτές τις ιστορίες τις μάζεψε ο ίδιος στα χωριά της Ευρυτανίας.

Βιβλία με παρόμοια αίσθηση

Πού θα το βρεις

Βρες το βιβλίο · Στο Public

Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.

Ερωτήσεις αναγνωστών

Μου ταιριάζει το «Ο ξενιτεμένος»;
Μπορεί να σου αρέσει αν σε τραβούν οι ιστορίες με χωριά, λαϊκές δοξασίες και τη νοσταλγία της ξενιτιάς. Η γλώσσα είναι παλιά και ιδιωματική, οπότε μπορεί να θέλει λίγη υπομονή αν προτιμάς σύγχρονη, οικεία ελληνική.
Πώς είναι το «Ο ξενιτεμένος»;
Το χιονισμένο χωριό, οι φήμες και η μνήμη δίνουν στις ιστορίες μελαγχολικό τόνο, ενώ η προφορική, λυρική γλώσσα κρατά ζωντανό τον ρυθμό τους. Ατμόσφαιρα: μελαγχολία και θαυμασμός. Μιλά για το σπίτι, τη μνήμη και την τρέλα.
Τι να διαβάσω μετά το «Ο ξενιτεμένος»;
Αν σου άρεσε το «Ο ξενιτεμένος», δοκίμασε «Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως» (Γεώργιος Βιζυηνός), «Τρελλὴ βραδυά» (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης) και «Αι εξοχαί των Αθηνών» (Εμμανουήλ Ροΐδης).

Μια γεύση από τη ροή

  1. Του άδειασαν τριάντα βαρέλια κρασί κι εκείνος έχει αφήσει πίσω τον θυμό του.

    Καὶ ἤρχισε νὰ διηγῆται πῶς ἄγνωστος ἐχθρός, ἴσως κανένας βαλμένος ἀπ᾽ τοὺς δικούς του, ποὺ δὲν τὰ εἶχε καλὰ μαζί τους, εἶχεν εἰσχωρήσει διὰ νυκτὸς ὁ ἀπόκοτος εἰς τὴν αὐλὴν καὶ εἰς τὸ ἰσόγειον τῆς οἰκίας καὶ εἶχεν ἀνοίξει τὸν κρουνὸν τοῦ μεγάλου βαγενίου του κ᾽ ἐχύθηκαν τριάντα βαρέλες κρασί. Τώρα τοῦ ἔμενε μόνον αὐτὸ τὸ μεσακὸ βαρελάκι ποὺ τὸ κρασοπουλεῖ κι ἄλλα δύο ἢ τρία μικρότερα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκει ἡδονὴν νὰ λιανοπωλῇ μοναχός του, ὄχι τόσον διὰ τὰ λεπτὰ ποὺ θὰ μαζώξῃ, ὅσον διότι ἔρχονται, ἂς εἶναι καλά, τὰ παιδιὰ τοῦ χωριοῦ, τὰ λεβεντόπαιδα, καὶ τοῦ κάνουν συντροφιά, γιὰ νὰ περνᾷ κι αὐτὸς τὴν ὥραν του.

    Τρελλὴ βραδυά · Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

  2. Γιατί ένα έθνος που έγραψε ύμνους στα δέντρα αφήνει τα δάση του να καίγονται.

    Τὸ ὕδωρ ἀγοράζεται ἢ ἁρπάζεται ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων, τὰ δὲ δάση κατατρώγουσιν οἱ αἶγες ἢ ἐρημοῦσιν αἱ ἀνὰ πᾶν ἔτος ἀναπτόμεναι πρὸς αὔξησιν τῆς βοσκησίμου ἐκτάσεως πυρκαϊαί, τῶν ὁποίων ἀδύνατον εἶναι νὰ εὑρεθῶσι καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ πασίγνωστοι αὐτουργοί, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἔχουν ψήφους τὰ δένδρα καὶ ἔχουν ψήφους οἱ αἰγοβοσκοί.

    Αι εξοχαί των Αθηνών · Εμμανουήλ Ροΐδης

  3. Τα βουνά ξαναπρασινίζουν κάθε άνοιξη· γιατί όχι κι εκείνος;

    Γεράματα δὲν ἔχετε καὶ χάρο δὲ φοβᾶστε· τὰ μεσημέρια ἁπλώνετε τὸν ἴσκιο στὸ διαβάτη, στὸ ζευγολάτη, στὸ βοσκό, στοῦ κοπαδιοῦ τὸν πλῆθο Τὴν νύχτα ὁλόρθα κι ἄγρυπνα πίνετε καὶ ροφᾶτε δροσιὰ βουνίσια ἀχόρταγα καὶ τὸ ταχύ, ὅταν φέγγη, ἐσεῖς παλάτια γίνεστε στὸν κότσυφα, στ’ ἀηδόνι. Ἐσᾶς σᾶς τρέφουν κρύα νερά, τὰ χιόνια σᾶς πλαταίνουν μωρὲ βουνά, ψηλὰ βουνά, ψηλὰ καὶ δασωμένα, τώρα ποὺ ὁ Μάης σᾶς γιόμωσε μ’ ἀνθούς, μὲ χλόη, μὲ νιάτα, γιατί δὲν ξανανιώνετε κι ἐσεῖς τὸ γέρο ἐμένα, σάμπως καινούργια γένονται καὶ σάμπως ξανανιώνουν τοῦτα τὰ χαμηλὰ κλαριὰ καὶ τὰ παλιὰ τὰ δέντρα, νὰ γίνω πάλι ὡς ἤμουν νιός, νὰ γίνω παλικάρι;

    Έργα · Κώστας Κρυστάλλης

  4. Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά

    Συνέχισε στη ροή

Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά

Το BookFeed είναι μια ροή με αποσπάσματα από βιβλία. Μαθαίνει τι σου αρέσει και σε βοηθά να βρεις το επόμενο βιβλίο σου.

Άνοιξε το BookFeed

Δωρεάν, χωρίς εγγραφή.