Ἡ Δασκαλομάννα
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911), 1912
Ένας πελώριος δάσκαλος, ένα σχολείο που μοιάζει με βάρκα ξοριασμένη και οι μικρές κωμωδίες και λύπες που κρατούν όρθιο ένα χωριό. Με λυρική, μελαγχολική φωνή, η ιστορία περνά από το θορυβώδες σχολείο σε μικρές στιγμές τρυφερότητας, γέλιου και λύπης.
Ατμόσφαιρα: μελαγχολία, τρυφερότητα και θαυμασμός. Μιλά για τον θάνατο, τη μνήμη και την αγάπη.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου ταιριάξει αν αγαπάς τις ιστορίες για την καθημερινότητα ενός χωριού, με ζωντανές σκηνές, παιδικές σκανταλιές και ανθρώπινη τρυφερότητα. Η παλιότερη ελληνική γλώσσα του Παπαδιαμάντη είναι απαιτητική σε σημεία και μπορεί να σε καθυστερήσει.
Γιατί να το διαβάσεις
Διάβασέ το για να δεις πώς ο Παπαδιαμάντης βρίσκει και κωμωδία και λύπη στη ζωή ενός χωριάτικου σχολείου, με εικόνες που μένουν στη μνήμη.
Σελίδες από το βιβλίο
Πώς μοιάζει ένα σχολείο όταν ο θόρυβός του ακούγεται από διακόσια βήματα μακριά;
Ἀλλὰ πρὸ ἡμισείας ὥρας, ἐάν τις διήρχετο εἰς ἀπόστασιν διακοσίων βημάτων ἔξωθεν τοῦ σχολείου, θὰ ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο θηριοτροφεῖον εἰδικὸν διὰ θῶας τῆς ἐρήμου καὶ δι’ ἄλλα ἀνήσυχα ἀγρίμια. Τὰ παιδία ἐχόρευαν, ἐπήδων, ἐσκίρτων, ἐφώναζαν, διεπληκτίζοντο, ἐγέλων, ἔκλαιον. Ἦτο θέρος καὶ καύσων πνιγηρός. Παμμιγὴς βοὴ ἀνήρχετο διὰ τῶν ὀκτὼ ἀνοικτῶν μεγάλων παραθύρων, ἐχόντων ὅλα σχεδὸν τὰ ὑαλία σπασμένα καὶ τὰ πλεῖστα παραθυρόφυλλα φαγωμένα, τοὺς στροφεῖς ἐσκωριασμένους. Τὰ θρανία χωλά, κινούμενα, χορεύοντα, ἐφαίνοντο ὡς σχεδίαι πλέουσαι ἐντὸς τοῦ κύματος τῶν παιδικῶν κεφαλῶν. Ἡ διδασκαλικὴ ἕδρα ὑψηλή, μὲ τὰ φατνώματα σαπρά, κεχηνότα, ὡμοίαζε μὲ βάρκαν ξουριασμένην μακρὰν τοῦ λιμένος ὑπὸ τοῦ ἀνέμου. Οι μαγικές λέξεις που αντικαθιστούσαν κάθε μάθημα και κάθε βαρετή ώρα.
Ἐφέτος οἱ μαθηταί, μετὰ τὸν ἀρραβῶνα τοῦ διδασκάλου, εὗρον μὲν πλείονα ἄνεσιν καὶ ἀκολασίαν ἐν τῷ σχολείῳ, ἀλλ’ ὑπέφεραν στερηθέντες ἄλλων προσφιλῶν ψυχαγωγιῶν. Καθ’ ὅλον τὸ ἔαρ, ὁ διδάσκαλος τυρβάζων περὶ τὴν ἀρραβωνιαστικήν του, δὲν τοὺς ὡδήγησεν οὔτε δὶς νὰ παίξωσιν εἰς τὰ Λιβάδια, οὔτε τρὶς καθ’ ὅλον τὸ θέρος νὰ κολυμβήσωσιν εἰς τὴν Ἀμμουδιάν. Μεγάλη χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις ἦτο ἄλλοτε ἀνὰ τὰ ἡμικύκλια, ὅτε διεδίδετο ἀπὸ κλάσεως εἰς κλάσιν ὡς σύνθημα ἡ μαγικὴ λέξις «Θὰ μᾶς πάῃ ὁ δάσκαλος νὰ παίξουμε! Θὰ μᾶς πάῃ ὁ δάσκαλος νὰ κολυμβήσουμε!» Ὁ γλυκὺς οὗτος ψίθυρος ἀντικαθίστα πᾶσαν ἀνάγνωσιν καὶ πάντα ἐπίπονον συλλαβισμόν. Την πρώτη μέρα μετά την κηδεία, τα παιδιά τρίβουν τα χέρια τους με σάλιο.
Ὁ διδάσκαλος, μὲ τὰς χεῖρας ὀπίσω, κρατῶν τὴν βέργαν του, ἤρχισε τὴν ἐπιθεώρησιν. Τὰ παιδία, ἄνιπτα τὰ πλεῖστα, ὅπως ἦσαν συνηθισμένα, ἔπτυον εἰς τὰς παλάμας των, ὕγραινον κ’ ἔτριβον τὰς χεῖρας μὲ τὸν σίελον, διὰ νὰ φανῶσι νιμμένα. Ἀλλ’ ὁ χηρευμένος διδάσκαλος ἔκυπτεν, ἔβλεπε καλῶς, καὶ ὅπου ἀνεκάλυπτε τὴν πρόχειρον διὰ σιέλου νίψιν, ἐπέσκηπτεν ὀργίλως μὲ τὴν βέργαν του κ’ ἔσπαζε τὰς σιελωμένας χεῖρας. Κατὰ τὸ τέλος τῆς ἐπιθεωρήσεως ἀπηύθυνε σύντομον νουθεσίαν, προλέγων, ὅτι, ὅποιον ἀνακαλύψῃ εἰς τὸ ἑξῆς ἄνιπτον, θὰ τὸν ἀφήσῃ νηστικὸν τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας εἰς τὸ σωφρονιστήριον, νὰ τὸν φάγουν οἱ βλατοῦδες. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Γιος παπά και ψάλτης, ζούσε σχεδόν ασκητικά και έγραφε ιστορίες για πενιχρή αμοιβή. Η «Δασκαλομάννα» εκδόθηκε μετά τον θάνατό του.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Παραμύθια Δανικά, εκ των του Ανδερσεν
Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, 1835
Κοινά στοιχεία: θαυμασμός και μελαγχολία.
Περισσότερα βιβλία — Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Λαμπριάτικος ψάλτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1912
Ένας ιερέας περιμένει ψάλτη τη νύχτα της Λαμπρής σ’ ένα ξωκλήσι πάνω από τη θάλασσα, ενώ ένας γέροντας που έχει χάσει τον δρόμο του παίρνει λάθος κατεύθυνση στο φως του φεγγαριού.
Θέρος-Έρος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1911
Άνοιξη και πείνα, κοπέλες και λύκοι σ’ ένα νησί όπου οι αγροί κοκκινίζουν από παπαρούνες κι ένα κορίτσι διαβάζει τρεις φορές ένα γράμμα.
Στο Χριστό στο Κάστρο
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1892
Ένας παπάς τάζει να λειτουργήσει τα Χριστούγεννα σ’ έναν έρημο ναό πάνω σ’ έναν βράχο. Για να κρατήσει το τάμα του, πρέπει να διασχίσει με το καΐκι του το πέλαγος μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Ἡ Δασκαλομάννα»;
- Μπορεί να σου ταιριάξει αν αγαπάς τις ιστορίες για την καθημερινότητα ενός χωριού, με ζωντανές σκηνές, παιδικές σκανταλιές και ανθρώπινη τρυφερότητα. Η παλιότερη ελληνική γλώσσα του Παπαδιαμάντη είναι απαιτητική σε σημεία και μπορεί να σε καθυστερήσει.
- Πώς είναι το «Ἡ Δασκαλομάννα»;
- Με λυρική, μελαγχολική φωνή, η ιστορία περνά από το θορυβώδες σχολείο σε μικρές στιγμές τρυφερότητας, γέλιου και λύπης. Ατμόσφαιρα: μελαγχολία, τρυφερότητα και θαυμασμός. Μιλά για τον θάνατο, τη μνήμη και την αγάπη.
- Τι να διαβάσω μετά το «Ἡ Δασκαλομάννα»;
- Αν σου άρεσε το «Ἡ Δασκαλομάννα», δοκίμασε «Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως» (Γεώργιος Βιζυηνός), «Η κερένια κούκλα» (Κωνσταντίνος Χρηστομάνος) και «Διηγήματα» (Παύλος Νιρβάνας).
Μια γεύση από τη ροή
Η ομορφιά έρχεται μαζί με μια προειδοποίηση.
Κόβε λουλούδια, κοριτσάκι, κόκκινα λουλούδια σαν το αίμα των παρθένων και σα χείλια που τα ματώνουν τα φιλιά! Μάζευε κίτρινα άστρα σαν τουρανού, γιατί σε λίγο η ψυχή σου θα γίνη ουρανός κι αυτά θα τη φωτίσουνε! Γέμιζε την ποδιά σου άσπρους ανθούς για στεφάνι σταθώο μέτωπό σου, μα ξεφύλλισε τους πάλι, γιατί δε θα προκάμης να το φορέσης . . και τάνθινα γαλανά ματάκια, σκύβε και παίρνε τα στην αγκαλιά σου προτού σε ιδούν και κλάψουν. . . Μα σαν αγνάντεψες από μακριά ανθισμένες μυγδαλιές, στάσου και κρύψε το πρόσωπό σου μες τα χέρια σου, γιατί δεν πρέπει να τις ιδούν τα μάτια σου . . .
Η κερένια κούκλα · Κωνσταντίνος Χρηστομάνος
Για πρώτη φορά τον λένε όμορφο, κι εκείνος δεν ξέρει πού να κοιτάξει.
Το δε ασχημόπαπον εντράπη και έκρυβε την κεφαλήν κάτω από την πτέρυγά του, και δεν ήξευρε τι να κάμη. Ήτο τόσον ευτυχισμένον, και δεν ήτο διόλου υπερήφανον. Εσυλλογίζετο πως έως τώρα το κατεφρόνησαν και το επείραζαν. Και τώρα ήκουε να λέγουν ότι ήτο τόσον ωραίον! Τώρα έως και τα δένδρα εκρεμούσαν τα κλαδιά των εις το νερόν διά να το βλέπουν. Ετίναξε τα πτερά τον, εσήκωσε τον λαιμόν του και εφώναξε χαρούμενον από τα βάθη της καρδίας του: Πού να ονειρειθώ τόσην ευτυχίαν όταν ήμουν ασχημόπαπον!
Παραμύθια Δανικά, εκ των του Ανδερσεν · Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Γιατί ο σταθμός, μόλις φύγει το τρένο, μοιάζει τόσο έρημος.
Τι θλιβερό πράμμα ο Σταθμός, που μόλις νάχη φύγει το τραίνο. Ούτε στιγμή, μολίς που εδώ στις ράγιες του βαριά σταματημένο και πηγαινοέρχονταν γοργά, ανίδεα γελώντας ταξειδιώτες. Κι’ όσοι που μείνανε κι’ αυτοί δεν έχουνε την όψη τους σαν τότες. Η άδεια θέση κ’ η σιωπή μεσ’ στο Σταθμό που τούφυγε το τραίνο. Κι’ αυτοί που μείνανε σκορπούν κ’ έχουν το βήμα το αποφασισμένο όσων τη μοίρα ακολουθούν.
Ανέκδοτα ποιήματα · Μαρία Πολυδούρη
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή