Απομνημονεύματα
Ιωάννης Βλαχογιάννης (1867–1945), 1907
Ένας αγράμματος στρατιώτης της Επανάστασης γράφει στα γεράματά του ποιοι πολέμησαν και ποιοι πληρώθηκαν, χωρίς να χαριστεί σε κανέναν. Ο πόλεμος περνά μέσα από μια λιτή, τραχιά φωνή που θυμάται με λεπτομέρεια, θυμό και περιέργεια όσα έζησε.
Ατμόσφαιρα: περιέργεια. Μιλά για τον πόλεμο και τη μνήμη.
Σε ποιον ταιριάζει
Μπορεί να σου αρέσει αν θέλεις μαρτυρίες από την Επανάσταση και μια στρατιωτική φωνή που κατονομάζει όσους πολέμησαν και όσους ανταμείφθηκαν. Η παλιά γλώσσα, οι σκληρές περιγραφές τραυμάτων και η μορφή των απομνημονευμάτων ίσως απαιτήσουν υπομονή.
Γιατί να το διαβάσεις
Διάβασέ το για να δεις την Επανάσταση μέσα από τις αναμνήσεις ενός στρατιώτη, όχι μόνο μέσα από τα ονόματα των ανθρώπων που πήραν τα εύσημα.
Σελίδες από το βιβλίο
Μες στα τείχη, η ψείρα και το σκουλήκι μαλώνουν για τους πληγωμένους.
Απόξω μαθαίναμεν ότι διαλύθηκαν· τους κυρίεψε ο Μπραΐμης κι’ ο Κιτάγιας. Αυτό μαθαίναμεν από τους Τούρκους· ότι μας κλείσαν στενά. Αφού μπήκε ο Κριτζώτης κι’ ο Μαμούρης, μας ζώσαν ολόγυρα το κάστρο με χαρακώματα κι’ ασκέρια πολλά μέσα ’σ αυτά. Το κάστρο πολεμοφόδια δεν είχε, ούτε άλλον ζαϊρέ όξω από κριθάρι μόνον. Χάθηκε ο ζαϊρές εξ αιτίας της ακαταστασίας των ανόητων. Κι’ αλοιφή και ξανθά δεν είχαμε τελείως. Κι’ όσοι πληγώνονταν πέθαιναν οι περισσότεροι, ότι βρωμούσαν· και μάλλωνε η ψείρα με το σκουλήκι. Τη βρώμα να υπόφερνε ο πληγωμένος, την ψείρα και πόνους ή την πείνα; Κι’ από αυτά πέθαιναν οι περισσότεροι. Εγώ τους έδινα ολίγον ζαϊρέ και κρασί να πλένουν τους γεράδες. Κι’ απολπίστηκαν όλοι. Βλέπει στον ύπνο του τους Τούρκους. Οι άλλοι τον πειράζουν πως φοβάται.
Εγώ πάντοτες εις τέτοιες εποχές δεν κοιμώμαι χωρίς έγνοια. – Είμαι κιοτής και πάντοτες προσέχω να μην χαθώ αδίκως· κ’ έχω κι’ άλλους εις την οδηγίαν μου και τους χάνω κ’ εκείνους. Βλέπω εις τον ύπνο μου κ’ έρχεται ένας και μου λέγει: «Σήκου απάνου!» Ξύπνησα, ματακοιμήθηκα. Πάλε τον βλέπω και μου λέγει: «Σήκου!» Ήμουν νοιασμένος και δεν κοιμώμουν. Τότε σηκώνομαι, τηράγω από το παλεθύρι και γιόμωσε ο τόπος Τούρκους· και το περιβόλι όλο γιομάτο. Κ’ εμείς – κανείς να είναι έξυπνος· και δεν θ’ άφιναν ρουθούνι. Και θα μας σκατοψύχαγαν τόσος κόσμος αδύνατος, οπούταν εκεί και κουβαλιώνταν εις τ’ Ανάπλι με τα καΐκια. Τότε βάνω τις φωνές: «Τούρκοι! Τούρκοι!». Οι άλλοι που μ’ άκουσαν λέγαν: «Ο Μακρυγιάννης πέθανε από τον φόβον του και δεν κοιμάται· όλο Τούρκους νειρεύεται». Ο ήλιος γυρίζει και λέει τι είδε να κείτεται στον κάμπο.
Ο Ήλιος εβασίλεψε,Έλληνά μου, βασίλεψεκαι το Φεγγάρι εχάθηκι’ ο καθαρός Αυγερινός που πάει κοντά την Πούλια,τα τέσσερα κουβέντιαζαν και κρυφοκουβεντιάζουν.Γυρίζει ο Ήλιος και τους λέει, γυρίζει και τους κρένει· «Εψές οπού βασίλεψα πίσου από μια ραχούλα,άκ’σα γυναίκεια κλάματα κι’ αντρών τα μυργιολόγιαγι’ αυτά τα ’ρωικά κορμιά ’στον κάμπο ξαπλωμένα,και μέσ’ το αίμα το πολύ είν’ όλα βουτημένα.Για την πατρίδα πήγανε ’στον Άδη, τα καϊμένα. Ιωάννης Βλαχογιάννης.Ο Μακρυγιάννης έμαθε γράμματα γύρω στα πενήντα του. Τα Απομνημονεύματα είναι γραμμένα με τα δικά του μισοχτυπημένα λόγια, και ο ιστορικός Γιάννης Βλαχογιάννης επιμελήθηκε την έκδοση.
Βιβλία με παρόμοια αίσθηση
Η βιογραφία του στρατηγού Γεωργίου Καραϊσκάκη
Δημήτριος Αινιάν, 1833
Κοινά στοιχεία: πόλεμος και μνήμη.
Πού θα το βρεις
Από κάποιους από αυτούς τους συνδέσμους παίρνουμε μια μικρή προμήθεια, χωρίς επιπλέον κόστος για σένα. Έτσι το BookFeed μένει δωρεάν.
Ερωτήσεις αναγνωστών
- Μου ταιριάζει το «Απομνημονεύματα»;
- Μπορεί να σου αρέσει αν θέλεις μαρτυρίες από την Επανάσταση και μια στρατιωτική φωνή που κατονομάζει όσους πολέμησαν και όσους ανταμείφθηκαν. Η παλιά γλώσσα, οι σκληρές περιγραφές τραυμάτων και η μορφή των απομνημονευμάτων ίσως απαιτήσουν υπομονή.
- Πώς είναι το «Απομνημονεύματα»;
- Ο πόλεμος περνά μέσα από μια λιτή, τραχιά φωνή που θυμάται με λεπτομέρεια, θυμό και περιέργεια όσα έζησε. Ατμόσφαιρα: περιέργεια. Μιλά για τον πόλεμο και τη μνήμη.
- Τι να διαβάσω μετά το «Απομνημονεύματα»;
- Αν σου άρεσε το «Απομνημονεύματα», δοκίμασε «Η βιογραφία του στρατηγού Γεωργίου Καραϊσκάκη» (Δημήτριος Αινιάν), «Η Πατρίδα» (Ανδρέας Καρκαβίτσας) και «Λουκής Λάρας» (Δημήτριος Βικέλας).
Μια γεύση από τη ροή
Στα καμένα, οι άνθρωποι γυρίζουν ανάμεσα στα ερείπια των σπιτιών τους.
Τοιούτος ο άνθρωπος. Προσκολλάται τοσούτω μάλλον εις ό,τι αγαπά, καθόσον κινδυνεύει να το απολέση. Όταν δε η απώλεια σφραγισθή και η ελπίς απέλθη, τότε προ πάντων η χηρευμένη καρδία αισθάνεται οπόσην περιέκλειεν αγάπην. Ούτω πλανώμεθα εις τα κοιμητήρια και καθήμεθα επί των πλακών, αι οποίαι σκεπάζουν τα λείψανα των απελθόντων αγαπητών μας. Ούτω μετά πυρκαϊάν αποτεφρώσασαν ολόκληρον συνοικίαν, βλέπεις ανθρώπους πλανωμένους εντός των καπνιζόντων εισέτι ερειπίων, και αναζητούντας τα ίχνη των εστιών των, και βλέποντας επί ώρας τον χώρον, όπου υψούτο η διαμονή των και τους λίθους, οίτινες απετέλουν του κοιτώνος των τους τοίχους.
Λουκής Λάρας · Δημήτριος Βικέλας
Οι εχθροί γέλασαν με τον μικρό πύργο των Ρωμαίων. Ύστερα τον είδαν να κινείται.
Ὡς δὲ προσαχθεισῶν τῶν στοῶν καὶ χώματος ἀνεγερθέντος εἶδον μακρὰν πύργον ἀνιδρυόμενον, τὸ μὲν πρῶτον κατεγέλων ἐκ τοῦ τείχους καὶ ἔσκωπτον διὰ λόγων, ὅτι τηλικαύτη μηχανὴ ἀπὸ τοσαύτης ἀποστάσεως ἀνηγείρετο: διὰ ποίων ἆρα χειρῶν ἢ διὰ ποίων δυνάμεων ἀνθρωπάρια μάλιστα τηλικαῦτα τὸ μέγεθος (διότι εἰς ἄνδρας Γαλάτας ὡς ἐκ τοῦ μεγέθους τῶν σωμάτων αὑτῶν ἡ βραχύτης ἡμῶν φαίνεται ἀξιοκαταφρόνητος) πιστεύουσι νὰ κινήσωσι πύργον τοσούτου βάρους;
Απομνημονεύματα περί του γαλατικού πολέμου · Ιούλιος Καίσαρ
Η πρώτη μέρα μιας ζωής χωρίς σκοπό.
I stood until all had passed, hardly knowing what I would do—I had no weapon, nor did I hardly wish to fight, neither did I contemplate recovering the bodies of my loved ones, for that was forbidden. I did not pray, nor did I resolve to do anything in particular, for I had no purpose left. I finally followed the tribe silently, keeping just within hearing distance of the soft noise of the feet of the retreating Apaches.
Geronimo’s Story of His Life · Geronimo
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Συνέχισε στη ροή