Στο Χριστό στο Κάστρο
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851–1911), 1892
A priest vows to hold Christmas liturgy in a ruined cliff-top church. To keep it, he must cross a winter sea with his parish. A cold sea crossing and a vowed liturgy give this story a lyrical, devotional mood, with slow wonder and sudden dramatic force.
Feels like wonder. About faith, love and war.
Who it’s for
You may like it if you enjoy quiet, image-rich stories of faith and community set against harsh weather. The Greek is older and polytonic, so the language itself asks for patience.
Why read it
Read it for its sea and sky, its stubborn vow, and a Christmas service that feels hard-won; the story gives you reverence without softness.
Pages from the book
The sea at night, and the sky doing what it has always done.
Εὐτυχῶς δέν ἐχιόνιζεν, ἀλλ’ ὁ ἄνεμος ἦτο παγερός. Αἴθριος ὁ οὐρανός, σαρωμένος ἀπό τόν βορρᾶν. Ἡ σελήνη ἦτο εἰς τό πρῶτον τέταρτον, καί εἶχε δύσει πρό πολλοῦ. Τά ἄστρα ἔτρεμαν εἰς τό στερέωμα, ἡ πούλια ἐμεσουράνει, ὁ γαλαξίας ἔζωνε τόν οὐρανόν. Ὁ πῆχυς καί ἡ ἄρκτος καί ὁ ἀστήρ τοῦ πόλου ἔλαμπαν μέ βαθεῖαν λάμψιν ἐκεῖ ἐπάνω. Ἡ θάλασσα ἔφρισσεν ὑπό τήν πνοήν τοῦ βορρᾶ, καί ἠκούοντο τά κύματα πλήττοντα μετά ρόχθου τήν ἀκτήν, εἰς ἣν μελαγχολικῶς ἀπήντα ὁ φλοῖσβος τοῦ ὕδατος περί τήν πρῷραν τῆς μεγάλης καί δυνατῆς βάρκας. A boat that will not stop dancing, and a sun that will not stop going down.
Ἤδη ὁ ἥλιος ἐπιφανείς ἀκόμη μίαν φοράν, ἔκλινε πρός τήν δύσιν. Ἦτο τρίτη καί ἡμίσεια ὥρα. Καί ὁ ἥλιος ἐχαμήλωνεν, ἐχαμήλωνε. Καί ἡ βαρκούλα τοῦ μπαρμπα-Στεφανῆ μέ τό ἀνθρώπινον φορτίον της, ἐχόρευεν, ἐχόρευεν ἐπάνω εἰς τό κῦμα, πότε ἀνερχομένη εἰς ὑγρά ὄρη, πότε κατερχομένη εἰς ρευστάς κοιλάδας, νῦν μέν εἰς τήν ἀκμήν νά καταποντισθῇ εἰς τήν ἄβυσσον, νῦν δέ ἑτοίμη νά κατασυντριβῇ κατά τῆς κρημνώδους ἀκτῆς. A church full of saints who lean in to hear the hymn.
Ἀλλ’ ὅτε ὁ ἱερεύς ἐξελθών ἔψαλε τό «Δεῦτε ἴδωμεν πιστοί, ποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός», τότε αἱ μορφαί τῶν Ἁγίων ἐφάνησαν ὡς νά ἐφαιδρύνθησαν εἰς τούς τοίχους· «Ἀκολουθήσωμεν λοιπόν ἔνθα ὁδεύει ὁ ἀστήρ», καί ὁ κύρ Ἀλεξανδρής ἐνθουσιῶν ἔλαβε τήν ὑψηλήν καλάμην καί ἔσεισε τόν πολυέλεον μέ τάς λαμπάδας ὅλας ἀνημμένας. «Ἄγγελοι ὑμνοῦσιν, ἀκαταπαύστως ἐκεῖ», κ’ ἐσείσθη ὁ ναός ὅλος ἀπό τήν βροντώδη φωνήν τοῦ παπα-Φραγκούλη μετά πάθους ψάλλοντος: «Δόξα ἐν ὑψίστοις λέγοντες, τῷ σήμερον ἐν σπηλαίῳ τεχθέντι», καί οἱ ἄγγελοι οἱ ζωγραφιστοί, οἱ περικυκλοῦντες τόν Παντοκράτορα ἄνω εἰς τόν θόλον, ἔτειναν τό οὖς, ἀναγνωρίσαντες οἰκεῖον αὐτοῖς τόν ὕμνον. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.Papadiamantis (1851–1911) was a translator and journalist who wrote this story after the Greek Orthodox Church still celebrated Christmas on the Julian date.
Books that feel like this
More by Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Λαμπριάτικος Ψάλτης
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1912
A priest waits for a helper on Easter night in a crumbling chapel above the sea, while a stranded elder takes the wrong path in the moonlight.
Θέρος-Ἔρος
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1911
Spring and hunger, maidens and wolves, on a Greek island where the fields blaze with poppies and a gypsy girl reads a letter three times.
Ὁλόγυρα στὴ λίμνη
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1910
A man looks back at the lake, the shipyard and the girl he loved at fourteen — and at the friend who was braver than him.
Where to get it
Some of these links earn us a small commission, at no cost to you. It keeps BookFeed free.
Questions readers ask
- Is Στο Χριστό στο Κάστρο for me?
- You may like it if you enjoy quiet, image-rich stories of faith and community set against harsh weather. The Greek is older and polytonic, so the language itself asks for patience.
- What is Στο Χριστό στο Κάστρο like?
- A cold sea crossing and a vowed liturgy give this story a lyrical, devotional mood, with slow wonder and sudden dramatic force. Feels like wonder. About faith, love and war.
- What should I read after Στο Χριστό στο Κάστρο?
- If you liked Στο Χριστό στο Κάστρο, try Παραμονή Χριστουγέννων (Αχιλλέας Παράσχος), Η ζωή του Χριστού (Πηνελόπη Δέλτα) and Αθανάσης Διάκος (Αριστοτέλης Βαλαωρίτης).
A taste of the feed
What a believer sees in a temple built for other gods.
Ἐταξειδέψαν σὲ πολλὰ τοῦ κόσμου ἀκόμη μέρη· ὅλη τὴ νύχτα Δάσκαλος καὶ Μαθητὴς γυρνοῦσε καὶ τόσους πόνους τοῦ Χριστοῦ ἐγιάτρεψε τὸ χέρι! Καὶ στὴν Ἑλλάδα βρέθηκε ποὺ τόσο ἀγαποῦσε· γιατὶ μονάχα ὁ Σταυρὸς καὶ τὸ δικό της χέρι, αὐτὰ τὰ δύο ἐδείξανε τῆς Βηθλεέμ τ’ ἀστέρι! Εἰς τὴν Ἀθήνα ἔφθασε τὸ ἅγιο τὸ Ζευγάρι· τοῦ Παρθενῶνα ὁ Χριστὸς ἐκύτταξε τὴ χάρι, κ’ εἶπε στὸν Πέτρο, δείχνοντας ἀργὰ τὰ λείψανά του· - Ὁ οὐρανός μου μοναχὰ περνᾷ τὴν εὐμορφιά του· εἴχανε μοῖρα οἱ θεοὶ οἱ ψεύτικοι μεγάλη· ποιὰ ἐκκλησιά μας ἠμπορεῖ μπροστά του νὰ προβάλῃ; Ἄ! καὶ νὰ ἤμουνα ἐκεῖ ὁποῦ ἐθεωροῦσε τὸν Παρθενῶνα καὶ γι’ αὐτὸν στὸν Πέτρο ὡμιλοῦσε.
Παραμονή Χριστουγέννων · Αχιλλέας Παράσχος
The hardest instruction ever given: judge your own acts, and leave everyone else's alone.
Όλη η ομορφιά της διδαχής του Ιησού, και όλη διαφορά με τ’ άλλα κηρύγματα, είναι μέσα σ’ αυτά τα λόγια. Μην κρίνεις, μη δικάζεις τις πράξεις του άλλου· και συγχώρνα. Ποιος από μας δεν έχει ώρες αδυναμίας και δε χρειάζεται την επιείκεια των άλλων; Σπλαχνικός να είσαι για όλους, και αυστηρός μονάχα για τον εαυτό σου. Κρίνε τις δικές σου πράξεις, γιατί αυτές τις ορίζεις και ξέρεις γιατί τις έκανες· μα το γείτονά σου μην τον κρίνεις, γιατί δεν γνωρίζεις την καρδιά του ούτε τις αιτίες των πράξεών του, ώστε να μην καταδικάζεις. Και αν ξέρεις γιατί τις έκανε αυτές τις πράξεις, ακόμα πως τις έκανε για κακό, πάλι συγχώρησέ τον, όπως σε συγχωρεί εσένα ο Θεός.
Η ζωή του Χριστού · Πηνελόπη Δέλτα
What a mother teaches a child to pray for can become his whole life.
«Ὅταν ἡ μαύρ᾿ ἡ μάνα μου, ἐμπρὸς σὲ μίαν εἰκόνα, Πλάστη μου, μ᾿ ἐγονάτιζε μὲ σταυρωτὰ τὰ χέρια καὶ μώλεγε νὰ δεηθῶ γιὰ κειοὺς ποὺ τὸ χειμῶνα σὰ λύκοι ἐτρέχαν στὰ βουνά, μὲ χιόνια, μ᾿ ἀγριοκαίρια γιὰ νὰ μὴ ζοῦνε στὸ ζυγό, ἔνοιωθα τὴ φωνή μου, νὰ ξεψυχάει στὰ χείλη μου. ἐσπάραζε ἡ καρδιά μου, μοῦ ἐτρέμανε τὰ γόνατα, σὰν νἄθελε ἡ ψυχή μου νὰ φύγῃ μὲ τὴ δέηση ἀπὸ τὰ σωθικά μου. Ὕστερα μὤλεγε κρυφὰ νὰ σοῦ ζητῶ τὴ χάρη νὰ μ᾿ ἀξιώσῃς μία φορὰ ἕνα σπαθὶ νὰ ζώσω καὶ νὰ μὴν ἔρθῃ ὁ θάνατος νὰ μ᾿ εὕρῃ, νὰ μὲ πάρῃ πρὶν πολεμήσω ἐλεύθερος, γιὰ σὲ πρὶν τὸ ματώσω. Πατέρα παντοδύναμε! Ἄκουσες τὴν εὐχή μου.
Αθανάσης Διάκος · Αριστοτέλης Βαλαωρίτης
Read pages from books like this, one at a time
Keep reading in the feed