Να προσέχεις

Πώς φροντίζεις κάτι που δεν μπορείς ακόμη να ορίσεις;

Ένα μυστήριο μεγάλο, ακόμα και για αυτούς που επιμελώς ασχολούνται νυχθημερόν μαζί της… Πώς να μιλήσεις με βεβαιότητα για κάτι, στο οποίο καλά καλά δεν μπορείς να δώσεις ορισμό; Πώς να θεραπεύσεις αυτό που ακόμα πασχίζεις να γνωρίσεις;

Η «απάτη» της ψυχοθεραπείας · Γ. Ελευθέριος Ελευθεριάδης

Κι αν η τέχνη δίνει μορφή σε ό,τι δεν γεμίζει;

Το ζήτημα της μετουσίωσης είναι το θέμα μιας ενότητας έξι κεφαλαίων (Ζ΄-ΙΒ΄), αμέσως μετά την πρώτη θεωρητική στοιχειοθέτηση του Πράγματος. Ο Λακάν προβαίνει σε μια εντυπωσιακή αναψηλάφηση της θεωρίας του Φρόιντ σύμφωνα με την οποία οι σεξουαλικές ενορμήσεις –αντί να υποστούν απώθηση και να παραγάγουν συμπτώματα που συνιστούν ένα είδος υποκατάστατης ενορμητικής ικανοποίησης– μπορούν να μετουσιωθούν, δηλαδή να αναζητήσουν άμεση ικανοποίηση σε σκοπούς μη σεξουαλικούς, σε σκοπούς κοινωνικά, καλλιτεχνικά και διανοητικά αναβαθμισμένους. Όλη αυτή η πολιτισμική δραστηριότητα, τονίζει ο Λακάν, περιστρέφεται γύρω από ένα κεντρικό κενό και παράλληλα το συγκαλύπτει. Το καλλιτεχνικό δημιούργημα είναι ένα περιτύλιγμα του κενού, της χαμένης απόλαυσης, της σκοτεινής εκ-σωτερικότητας. Η τέχνη μορφοποιεί την απουσία και γαληνεύει το ανυπόφορο του Πράγματος.

Η ηθική της ψυχανάλυσης · Ζακ Λακάν

Η φροντίδα μάς κρατά όρθιους και μας στρέφει ο ένας προς τον άλλον.

Και όμως, όσο πληγωμένοι και αν είμαστε, επιβιώνουμε. Επιβιώνουμε όχι μόνο λόγω της έμφυτής μας ικανότητας στην άρνηση και στο να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας, αλλά, το πιο σημαντικό, επειδή δεν είμαστε μόνοι μας σε όλο αυτό και διότι νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον. Είναι βαθιά ριζωμένο στη φύση μας –στα ίδια τα γονίδιά μας– να νοιαζόμαστε, να θέλουμε οι άνθρωποι γύρω μας να πονάνε λιγότερο, να αισθάνονται ασφαλείς, να νιώθουν πλήρεις. Με άλλα λόγια, έχουμε μέσα μας την παρόρμηση να θεραπεύουμε τους άλλους, και καταφεύγουμε στους άλλους για να κάνουν το ίδιο μ’ εμάς.

Πληγωμένοι θεραπευτές · Κε-Μινγκ Λιν