Θανάσης Γάλλος

Πόσο κοστίζει μια νίκη για την ελευθερία, όταν ο λογαριασμός έρχεται στο κράτος που τη χρηματοδότησε;

Παρ’ όλα αυτά, δεν ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς ήταν η τελική αιτία. Τα οικονομικά προβλήματα της γαλλικής μοναρχίας ήταν πολύ βαθύτερα και δομικής φύσης. Η διοικητική και φορολογική διάρθρωση του βασιλείου ήταν απαρχαιωμένη. Ο Λουδοβίκος επιχείρησε τον εκσυγχρονισμό του κράτους με τις μεταρρυθμίσεις του 1774-1776, όμως απέτυχε, διότι βρέθηκε αντιμέτωπος με την πεισματώδη αντίδραση των ανθρώπων του κατεστημένου που θίγονταν τα συμφέροντά τους, δηλαδή των δικαστικών συμβουλίων των ευγενών (parlements) και των ισχυρών συντεχνιών. Στη συνέχεια, εφαρμόστηκαν ποικίλες πρακτικές, αλλά και πάλι οι προσπάθειες δεν είχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Είχε καταστεί πλέον σαφές ότι η κατάσταση έπρεπε να αλλάξει εκ βάθρων. Απαιτούνταν ριζική διοικητική και φορολογική μεταρρύθμιση προκειμένου να υπάρξει εξορθολογισμός, δεδομένου ότι οι δαπάνες ξεπερνούσαν τουλάχιστον κατά είκοσι τοις εκατό τα έσοδα. Το χρέος που είχε δημιουργηθεί με τον πόλεμο στην Αμερική ήταν το τελειωτικό χτύπημα και γονάτισε οικονομικά τη μοναρχία.