Ερωτικά
Γιάνης Βηλαράς, 1816
Ένας γιατρός του Διαφωτισμού από τα Γιάννενα έγραψε αυτά τα ερωτικά τραγούδια στη γλώσσα που μιλούσε ο λαός. Είναι ειλικρινή, παιχνιδιάρικα και μοντέρνα για την εποχή τους.
Σελίδες από το «Ερωτικά» που στέκονται μόνες τους, διαλεγμένες για το πώς διαβάζονται σήμερα. Το κείμενο ανήκει στο κοινό κτήμα.
Ένα φιλί ζυγίζει περισσότερο από κάθε βάσανο
Λεν ο κόσμος, η αγάπηέχει βάσανα πολλά·εγώ λέγω πως σε τούτοδε στοχάζονται καλά.Νύχτα ημέρα να παθαίνω,μια στιγμή τ’ αλησμονώ,μότι να καλαντικρύσωτα ματάκια που πονώ.Πάρτε, όσα κι αν θελήστε,δάκρυα, πάθια, στεναγμούς,ούτε έναν μην αφήστεοχ τους δάρτες και καϋμούς. Μια γεύση που το στόμα θυμάται κι αφού πεθάνει το κορμί.
Από τα δυο σου αχείλια τ’ αθάνατο νερόπολύ και πλούσιο τρέχει, γλυκό και καθαρό·κι εκείνος που δροσίση το στόμα μια φορά,του Χάρου ας μη φοβάται τα βέλη τα σκληρά.Αν το κορμί απεθάνη, αισθάνεται η ψυχήεκείνη τη γλυκάδα που γεύτη στην αρχή. Η πιο πληγωμένη καρδιά είναι κι εκείνη που χαίρεται περισσότερο.
Έρωτα, να ημπόρεσες ποτέ σου κι άλλον ένανα βρης απ’ όσους πλήγωσες πιστόν ωσάν κι εμένα;Υπομονή, στα βάσανα όπου τραβάει η καρδιά μου,είδες να έχη κι άλλη μια, να ζήσης, Έρωτά μου;Φθοροποιόν και άσπλαχνον ο κόσμος σ’ ονομάζουν,ως και οι ίδιοι σκλάβοι σου σκληρότατο σε κράζουν.Ρώτα και την καρδούλα μου την παραφλογισμένη,πως στην πληγή της χαίρεται πολύ ευχαριστημένη.Όσο τα βάσανα σ’ αυτή, τους πόνους αβγατίζεις,τόσο και πλιότερη ηδονή στα φύλλα της χαρίζεις. Μήπως δεν φταίει ο έρωτας, αλλά όσοι τον κατηγορούν;
Ποιος λέει σκληρόν τον Έρωτακαι τον κακολογάει,τον γλωσσοτρώγετ’ άδικα,χωρίς να το νογάη.Παιδί μικρό κι ανήλικοστης νειοτης την ακμή,με δίχως άλλη μάθησι,με δίχως δοκιμή.Γιατί ξοδεύει παίζονταςπερίσσια τον καιρό,για τούτο δα τον Έρωτατον κράζουμε σκληρό. Η νιότη περνά σαν ποτάμι· μην αφήσεις τον καιρό να χαθεί.
Θωρώ σου, Χλόη, κι άδικαθελ’ απομαραθούνοι κρίνοι, τα τριαντάφυλλαστην όψι σου που ανθούν.Διαβατικά τ’ ανθρώπινασαν ποταμιού νερό,τα νειάτα χάρου, κόρη μου,μη χάνης τον καιρό,πλακώνουν τα γεράματαπρομιού τα φανταστής,κι αν μετανιώσης ύστεραδιπλά θα παιδευτής.Τις σαγιτιές του Έρωταμη τις καταφρονάς. Στο όνειρό του, ένα παιδί βρίσκεται ανάμεσα στους δυο τους.
Είδα απόψε στ’ όνειρό μου,Φύλλη, σ’ είχα στο πλευρό μου,και στη μέση ένα παιδάκιπου το τρυγερό χεράκι,μ’ ιλαρή θωριά τηρώνταςκαι γλυκά χαμογελώντας,πότε άπλωνε σ’ εμένα,πότ’ εχάϊδευεν εσένα.Σου είπα: ποιο είναι τούτο, Φύλλη;Συ, δαγκάνοντας τ’ αχείλι,μου είπες: Δάφνι, από ποιο μέροςξένος έρχεσαι; είν’ ο Έρως! Ο έρωτας δεν υπακούει ούτε σε πλούτη ούτε σε θρόνους.
Παιγνίδια, φίλοι, ορέγεταικαι γέλια σαν παιδί,φτερά βαστάει κι απέταξε,ενάντια σαν ιδή.Μαζύ του παίξε, γέλασε,αν θες να σ’ αγαπάη,μην αποστάσης τρέχονταςνα πας εκεί που πάει.Ο Έρως είναι ελεύτερος.Ποτέ σου δεν μπορείςνα τον κρατήσης σκλάβο σου,του κάκου το θαρρείς. Κάτι σε πληγώνει κι αυτό γίνεται το κέντρο της μέρας σου.
Αχ, είναι η πρώτη μου φωνήκαθώς η μέρα να γενή·βραδιάζει, και αχ φωνάζω,μ’ αυτό το αχ πλαγιάζω.Γιόμα μου είναι οι στεναγμοί,και οι πικροί συλλογισμοί·δειπνώ μελαγχολία,σκληρήν απελπισία.Έχω τα δάκρυα μου πιοτό,τα βάσανά μου φαγητό.Ζιω για να τυραγνιούμαιαφόντης σε υστερούμαι. Μακριά από τον τόπο του, ο ξένος γυρεύει τη Φύλλη
Ο ξένος, έρημο πουλί χωρίς φωλιά και ταίρι,από το δέντρο στο κλαρί τις νύχτες παραδέρει.Ο ξένος Γκιώνης γίνεται και σ’ ερημιές φωλιάζει·το ωχ, το αχ λυπητερά νυχτόημερα φωνάζει.Ο ξένος ξένα περπατάει, τηράει και βλέπει ξένα,το φίλο που γνωρίζεται γυρεύει στα χαμένα.Παρακαλώ σε, Φύλλη μου, το γράμμα μου σαν λάβης,τον παιδεμό του ξένου σου καλά να καταλάβης,κι ένα προς ένα, ως βρίσκονται αραδικά με τάξι,να βάλης την καρδούλα σου βαθειά να τα ξετάξη,για να αιστανθή τον πόνο μου και να με συμπονέση,να δώκη την απόκρισι χωρίς ν’ αργοπορέση. Γιάνης Βηλαράς, 1816
Ένας γιατρός του Διαφωτισμού από τα Γιάννενα έγραψε αυτά τα ερωτικά τραγούδια στη γλώσσα που μιλούσε ο λαός. Είναι ειλικρινή, παιχνιδιάρικα και μοντέρνα για την εποχή τους.
Διάβασε σελίδες από βιβλία σαν αυτό, μία τη φορά
Το BookFeed είναι μια ροή με αποσπάσματα από βιβλία. Μαθαίνει τι σου αρέσει και σε βοηθά να βρεις το επόμενο βιβλίο σου.
Άνοιξε το BookFeedΔωρεάν, χωρίς εγγραφή.