Ζακ Λακάν

Κι αν η τέχνη δίνει μορφή σε ό,τι δεν γεμίζει;

Το ζήτημα της μετουσίωσης είναι το θέμα μιας ενότητας έξι κεφαλαίων (Ζ΄-ΙΒ΄), αμέσως μετά την πρώτη θεωρητική στοιχειοθέτηση του Πράγματος. Ο Λακάν προβαίνει σε μια εντυπωσιακή αναψηλάφηση της θεωρίας του Φρόιντ σύμφωνα με την οποία οι σεξουαλικές ενορμήσεις –αντί να υποστούν απώθηση και να παραγάγουν συμπτώματα που συνιστούν ένα είδος υποκατάστατης ενορμητικής ικανοποίησης– μπορούν να μετουσιωθούν, δηλαδή να αναζητήσουν άμεση ικανοποίηση σε σκοπούς μη σεξουαλικούς, σε σκοπούς κοινωνικά, καλλιτεχνικά και διανοητικά αναβαθμισμένους. Όλη αυτή η πολιτισμική δραστηριότητα, τονίζει ο Λακάν, περιστρέφεται γύρω από ένα κεντρικό κενό και παράλληλα το συγκαλύπτει. Το καλλιτεχνικό δημιούργημα είναι ένα περιτύλιγμα του κενού, της χαμένης απόλαυσης, της σκοτεινής εκ-σωτερικότητας. Η τέχνη μορφοποιεί την απουσία και γαληνεύει το ανυπόφορο του Πράγματος.